|
خاک يکي از منابع طبيعي و محدود زمين است . خاک يک اکوسيستم اکولوژيک و متشکل از جامعه زيستي متنوعي در بستر حجيمي از مواد غيرزنده معدني و آلي است که اين اجزا آنچنان به هم آميخته اند که مي توانند سيستم هاي زنده واحدي محسوب شوند.
تحقيقات نشان داده است خاک هاي ايران از نظر مواد نيتروژني فقير و اکثرا با کمبود فسفر مواجه هستند از اين رو مصرف کودهاي شيميايي در کشور با رشدي روزافزون همراه بوده است. بررسي ها نشان مي دهد مولفه هاي غيرمستقيم همانند آب و هوا، رشد جمعيت و عوامل اقتصادي در تخريب زمين موثرند. آب و هوا در بخش هاي مختلف کشور اثرات متفاوتي بر خاک دارد. به طور مثال ، خاک استان هاي حاشيه درياي خزر بيشتر در معرض فرسايش ناشي از آب قرار دارد و حال آن که در نواحي بياباني و کويري فرسايش ناشي از باد حاکم است . افزايش جمعيت نيز باعث بهره برداري بيش از ظرفيت خاک مي شود. در 40سال گذشته جمعيت کشور بيش از 3برابر شده ؛ در حالي که مساحت اراضي مفيد کاهش يافته است. از سوي ديگر، عوامل اقتصادي باعث استفاده مکرر از زمين مي شود که اين امر کيفيت خاک را پايين مي آورد. همچنين افزايش قيمت زمين و تجارت اراضي کشاورزي ، تغيير کاربري زمين هاي کشاورزي را در پي دارد. کارشناسان معتقدند فعاليت هاي مرتبط با کشاورزي مي توانند از مهم ترين عوامل تخريبي زمين باشند. زراعت و کشت نادرست در اراضي کشاورزي ، شيوه سنتي آبياري ، استفاده از سموم و آفت کش ها، شخم زدن نامناسب ، استفاده نشدن از وسايل مدرن کشاورزي و کاشت فشرده از عوامل تخريب زمين در اثر فعاليت هاي کشاورزي است . تغيير کاربري اراضي مهاجرت روستاييان به شهرها، افزايش جمعيت در شهرها و روستاها، تبديل روستاها به شهرها و احداث جاده ها و راه هاي ارتباطي از جمله عوامل موثر در تخريب زمين و خاک هستند. به اين ترتيب عواملي چون ساخت و ساز در حاشيه شهرها و استقرار صنايع و توليد مصالح ساختماني موجب فشردگي و متراکم شدن خاک بر اثر توسعه ساخت و سازها و پوشيده شدن خاک از آسفالت ، سنگ و ساختمان مي شود از اين رو فعاليت بيولوژيک خاک در شهرها و حاشيه آنها را مختل مي کند. علاوه بر اين کاربري اراضي براي احداث واحدهاي مسکوني و تجاري نيز تغيير مي کند. بهره برداري از جنگل جنگل از مهم ترين ثروت هاي طبيعي هر کشور و نيز از مهم ترين سامانه هاي حيات وحش به شمار مي آيد. قطع درختان و نابودي جنگل ها باعث از دست رفتن قدرت نگهداري آب باران به وسيله گياهان مي شود و در نتيجه امکان ذخيره شدن آب در خاک از ميان مي رود و به دنبال آن فرسايش آغاز مي شود. براساس مستندات دومين گزارش وضعيت محيط زيست ايران ، طبق برآوردها در مدت چند دهه گذشته ، سطح جنگل هاي کشور از حدود 18 به 4/12 ميليون هکتار و سطح جنگل هاي شمال کشور نيز از حدود 4/3 به 8/1 ميليون هکتار کاهش يافته است . استفاده از چوب در مصارف صنعتي و تزييني مانند کاغذ و مبلمان يکي از عمده ترين دلايل براي قطع درختان است . بررسي ها نشان مي دهد ميزان توليد چوب هاي الواري و تراورس در سال هاي اخير از جنگل هاي شمال روبه کاهش گذاشته اما اين روند قبل از سال 1384افزايش داشته است که به سطح 79هزار متر مکعب در سال رسيده بود. همچنين در سال هاي گذشته با وجود گسترش سطح کاشت درختان مختلف شيوه غلط بهره برداري از اراضي و جنگل ها موجب انهدام بخش وسيعي از پوشش گياهي شده است. جنگل نشينان ، روستاييان و عشاير به لحاظ شيوه معيشتي خود به منابع جنگلي وابسته اند و بسياري از مايحتاج خود ازجمله سوخت را از اين منبع تامين مي کنند. براساس گزارش وضعيت محيط زيست ايران ، مطالعات در زمينه ميزان برداشت غيرمجاز به صورت سالانه از جنگل هاي شمال کشور نشان مي دهد حدود 3ميليون مترمکعب و از جنگل ها، مراتع و ساير مناطق حدود 7/10 ميليون مترمکعب چوب و 35هزار تن بوته براي مصرف سوخت و تامين انرژي برداشت غيرمجاز صورت مي گيرد. يکي ديگر از نمونه هاي بارز تخريب خاک ، استفاده از جنگل هاي تنک براي کشت غلات با انگيزه گسترش اراضي و در ادامه آن ، برداشتن موانع ادوات کشاورزي است . از اين رو، قطع درختان باعث کاهش پوشش گياهي ، جاري شدن آب در سطح زمين و افزايش هدر رفتن خاک در اثر روانساب مي شود. آتش سوزي نيز به نابودي جنگل ها منجر مي شود. انسان اصلي ترين عامل بروز آتش سوزي در جنگل است . آتش نه تنها باعث کاهش مساحت جنگل مي شود، بلکه روي کرم ها و جمعيت هاي ميکروبي درون خاک نيز تاثير مي گذارد که تنها در يک دوره از دهه گذشته بيش از 500فقره آتش سوزي گزارش شده است که به از بين رفتن بيش از 5هزار هکتار جنگل منجر شد. بهره برداري از مراتع مراتع بخش مهمي از پوشش گياهي هستند و از ميان بردن آنها به فرسايش خاک منجر مي شود. بين پوشش گياهي و محيط زيست تعادل بسيار حساسي وجود دارد. برهم زدن اين تعادل در 15تا 20سال گذشته باعث از ميان رفتن پوشش گياهي شده است . همچنين علاوه بر کمبود بارندگي در برخي نقاط کشور، بيلان هيدروکليماتولوژي کشور نيز مبين غلبه تبخير بر بارندگي در حوزه هاي آبريز کشور است. مرتع ، پوشش حفاظتي خاک است و چراي مفرط و بي رويه دام بشدت از مقاومت خاک در برابر فرسايش مي کاهد. چراي زودرس فرصت ذخيره سازي را به گياهان مرتعي نمي دهد. همچنين چراي متوالي با فواصل کم پس از ضعيف شدن مرتع ، آن را نابود مي کند. افزون بر اين ، تبديل مراتع به اراضي کشاورزي جهت زراعت ديم نيز موجب تخريب مراتع مي شود. چراي بي رويه علاوه بر از ميان بردن بسياري از گونه هاي گياهي باارزش ، به از بين رفتن پوشش گياهي نيز منجر مي شود. پيامد اين مساله ايجاد روانساب سطحي و افزايش تبخير آب از سطح خاک است که باعث افزايش ميزان نمک در لايه هاي بالاي خاک مي شود. آتش سوزي در مراتع نيز همچون آتش سوزي در جنگل ها آثار زيانباري بر خاک دارد. از ميان رفتن موجودات ميکروبي سطح خاک ، مهم ترين آسيب اين عامل است . بررسي ها نشان مي دهد، بقاياي محصولات کشاورزي ، مخازن پرارزشي در توليد ماده آلي خاک هستند. دانه هاي ذرت ، برنج ، گندم و ديگر محصولات ، غذاي انسان و دام را تشکيل مي دهند. به طور متوسط به ازاي هر کيلوگرم دانه ذرت ، 5/1 کيلوگرم ساقه ، برگ ، ريشه و آنچه به اصطلاح بقاياي گياهي ناميده مي شود، پديد مي آيد که غذاي مناسبي براي ريز جانداران خاکي است و سرانجام ماده آلي خاک را پديد مي آورد. افزايش ماده آلي خاک ، فرآيندهاي زيستي خاک را تشديد مي کند و به خاک زندگي مي بخشد. کشاورزان اين بقاياي بسيار مهم را مي سوزانند، با سوزاندن بقاياي گياهي قسمت عمده کربن (بين 50 تا 70 درصد ماده آلي) به O2 تبديل مي شود و هدر مي رود. معدن کاوي ايران کشوري معدني است و فعاليت هاي استخراج معادن ، محيط زيست را تحت تاثير قرار مي دهد. حفاري ها، انفجار سنگ هاي معدني و حفر معادن باعث تغييرات و تخريب سطح و اعماق زمين مي شود. آمار نشان مي دهد فعاليت هاي معدن کاوي در حال افزايش است از اين رو ارزيابي هاي زيست محيطي و اجراي برنامه هايي به منظور احياي اراضي تخريب شده بسيار ضروري است.
گرچه پيش از اين در گزارش هاي پي درپي ، علت مرگ دلفين ها شناورهاي صيادي اعلام و اين موضوع همواره از سوي مسوولان تکذيب شد اما روز گذشته معاون محيط زيست سازمان حفاظت محيط زيست اعلام کرد: کشتي صيادي عامل قتل 79 دلفين در آب هاي خليج فارس بود و اين سازمان در پي شناسايي کشتي مذکور است.
اين در حالي است که يک کارشناس محيط زيست در اولين گزارش «جام جم» از مرگ دلفين ها به نام کشتي مذکور هم اشاره کرده بود، اما از سوي سازمان محيط زيست اقدامي براي شناسايي کشتي انجام نشد.
دكتر دلاور نجفي روز شنبه افزود: با توجه به مهاجرت سالانه پرندگان به كشورمان، ايران يكي از كشورهاي آسيبپذير در اين زمينه است كه در راستاي مقابله با آنفلوآنزاي فوق حاد پرندگان از نظر امكانات فني 30 استان كشور تجهيز و پنج ميليارد ريال نيز از اعتبارات نهاد رياست جمهوري به اين امر اختصاص يافته است.
دكتر دلاور نجفي به جلوگيري از تعدي و تجاوز به مناطق تحت حفاظت محيط زيست اشاره كرد و گفت: تعرضات بخش خصوصي به مناطق تحت حفاظت محيط زيست با توجه به پيگيريهاي حقوقي و قوانين موجود با مشكلي مواجه نيست، اما مهمترين مشكل در اين زمينه، تعرضات بخشهاي دولتي و نهادهاست.
تالاب هاي ايران ارزش هاي تالاب هاي ايران خطرات پيش روي تالاب هاي ايران
تالاب پريشان و اروميه کنوانسيون رامسر طرح حفاظت از تالاب هاي ايران
* آلاینده های ثابت: به غیر از خودروها که متهم اصلی در آلوده کردن هوا هستند آلاینده های فراوانی مثل صنایع بزرگ ـ کارخانه های پتروشیمی و پالایشگاه ها سهم به سزایی در به وجود آمدن این مشکل دارند. اصیلیان در این باره می گوید: طرح تجهیز صنایع بزرگ به پایش مداوم آلاینده ها نیز اخیرا آغاز شده و به موجب آن هر پالایشگاه و کارخانه جدیدی که احداث می شود باید به این سیستم مجهز باشد. طرح پایش مداوم ( سیستم on line ) در اکثر استانهای صنعتی مثل فارس ـ خوزستان ـ اصفهان و مازندران در حال اجرا است. همچنین صنایع قدیمی نیز در حال همکاری با سازمان حفاظت محیط زیست هستند تا از سیستم پایش دائم استفاده کنند. هم اکنون صنایع آلاینده موظف هستند که این سیستم را اجرا کنند. همچنین قرار است سیستم پایش دائمی صنایع به اداره کل محیط زیست استانها متصل شود و از آنجا اطلاعات آلاینده ها به صورت online به تهران منتقل شود. اجرای این طرح موجب می شود از میزان آلودگی صنایع مختلف آگاهی یابیم و برای رفع آن اقدام کنیم. * توسعه حمل و نقل عمومی: معاون سازمان حفاظت محیط زیست توسعه حمل و نقل عمومی را یکی از عوامل کاهش آلودگی هوا در چند سال اخیر می داند و می گوید: به طور طبیعی فرهنگ استفاده از حمل و نقل عمومی موجب می شود که کمتر از خودروهای شخصی استفاده شود و این امر با توسعه حمل و نقل عمومی میسر می شود. اخیرا اقدام های خوبی انجام شده و مردم راحت تر به وسایل حمل و نقل عمومی دسترسی دارند. پیگیری مسئولان اجرایی و توسعه بیشتر این بخش و گسترش فرهنگ استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی می تواند آلودگی هوا را بیشتر از گذشته کاهش دهد. مدیر عامل شرکت کنترل ترافیک تهران نیز در این باره می گوید: گسترش خطوط مترو ـ افزایش تعداد اتوبوس ها و تاکسی ها موجب شد که خدمت رسانی مناسبی برای شهروندان وجود داشته باشد. توجه یه حمل و نقل عمومی تاثیر زیادی در کاهش آلودگی هوا خواهد داشت.
* بخارهایی که آلوده می کنند: شاید باور کردن این موضوع سخت باشد که بخارهای ساطع شده از بنزین هوای شهرها را آلوده می کنند این موضوع وقتی جدی می شود که بدانیم به علت تبخیر بنزین یا همان پریدن بنزین سالانه ۱۸۰ میلیون لیتر از این سوخت با ارزش از بین می رود. اصیلیان این مشکل را حل شدنی می داند و می گوید: برای حل این معضل ابتدا باید راههای تبخیر بنزین شناسایی می شدند. راههای خروج بنزین در تانکرها ـ مخازن ـ پمپ بنزین ها و حتی باک خودروها موجب تبخیر بنزین می شوند. برای جلوگیری از این مساله آیین نامه ای را تهیه کردیم که به موجب آن وزارت نفت مکلف به تجهیز وسایلی شد که بنزین از راه آن بخار می شود. برای مثال برای انتقال بنزین به تانکر باید در ورودی بنزین که راه تبخیر آن است بسته شود. همچنین وزارت صنایع باید باک خودروها را به گونه ای طراحی کند که هیچ راهی برای تبخیر بنزین وجود نداشته باشد. مسئولان اجرایی از ابتدای سال ۱۳۸۷ ملزم به رعایت این اصول هستند. نابود شدن ۱۸۰ میلیون لیتر بنزین در سال اهمیت اجرای این آئین نامه را نشان می دهد. همچنین به غیر از تبخیر بنزین ساطع شدن بخاراتی از موتور ـ کفی ها ـ درها و تو دری ها موجب آلوده کردن هوا می شود. از ابتدای سال ۱۳۸۷ خودرو سازان باید تست کاهش بخارهای اتومبیل ها را انجام دهند. این طرح به صورت آزمایشی انجام شده اما از سال آینده اجباری می شود. * خودروهای خود را معاینه کنید: آلوده کردن هوا در این زمانه گناهی نا بخشودنی است و اگر برگه معاینه فنی خودرو را همراه نداشته باشید حتما جریمه خواهید شد.مدیر عامل شرکت کنترل ترافیک در این باره می گوید: اقدام نکردن برای معاینه فنی خودرو این اجازه را به مامورین راهنمایی و رانندگی میدهد که رانندگان اتومبیل ها را جریمه کنند. معاینه فنی خودروها سهم به سزایی در کاهش آلودگی هوا دارد. در تهران ۶ مرکز معاینه فنی وجود دارد و هفتمین مرکز نیز در آینده ای نزدیک به بهره برداری می رسد. صحبت های رشیدی با وجود اهمیت فراوان موجب نمی شود که دارندگان خودروها از صف طولانی و تلف شدن وقتشان در مراکز معاینه فنی نترسند. او در این باره می گوید: هم اکنون تمهیداتی اندیشیده شده تا دارندگان خودرو با تماس تلفنی از مراکز فنی خود رو وقت بگیرند و بدون اینکه در صف قرار گیرند در ساعت مشخصی به این مراکز مراجعه و به معاینه فنی خودرو بپردازند.
در سالهای گذشته فرا رسیدن روز هوای پاک موجب می شد تا تلنگری به خود بزنیم و چشممان را روی این واقعیت باز کنیم که آلودگی هوا خطارات جسمی و روحی فراوانی برای ما دارد البته وقتی چشمان بازمان دچار سوزش ناشی از آلودگی هوا می شد بیشتر به اهمیت این مساله پی می بردیم. امسال به جای روز هوای پاک هفته هوای پاک را تجربه کردیم تا مسئولان امر وقت بیشتری برای برپایی همایش ها ـ برنامه ها و کنگره های مختلف در زمینه کاهش آلودگی هوا داشته باشند. البته اجرای راهکارهای کاهش آلودگی هوا از چند سال پیش آغاز شده تا امسال حاصل این اقدام ها را ببینیم . سال گذشته ۷۰ روز ناسالم در تهران داشتیم که این رقم در سال جاری به هفت روز رسیده و این مسئله موفقیت چشمگیری برای مسئولان محسوب میشود . * استاندارد یورو۲ آلودگی هوا در شهرهای بزرگ موجب شد تا مسئولان برای رفع این مشکل چاره ای بیندیشند . کثرت اتومبیل ها و ترافیک زیاد هم همه نگاه ها را به شرکت های خودرو سازی معطوف کرد کارشناسان نیز اعتقاد داشتند که دیوار کاهش آلودگی هوا را باید درست بچینند به همین علت هیات وزیران در سال ۱۳۷۹ مصوبه ای را به تصویب رساند که به موجب آن باید تمام خودرو سازان باید تست آلودگی هوا را زیر نظر کارشناسان سازمان حفاظت محیط زیست انجام می دادند. منصور رشیدی مدیر عامل شرکت کنترل ترافیک تهران در این باره گفت: طبق مصوبه دولت باید سوخت حمل و نقل نیز به کیفیت لازم می رسید و سرب از بنزین حذف می شد و گازوئیل های کم گوگرد در کشور مورد استفاده قرار می گرفت. همچنین مدیریت ترافیک تهران باید بهبود میافت و مسئولان کارخانه جات سازنده خودرو نیز باید استاندارد (( یورو۲)) را برای تست آلودگی هوا رعایت می کردند. حسن اصیلیان معاون زیست انسانی سازمان حفاظت محیط زیست نیز درباره برنامه های اجرا شده برای کاهش آلودگی هوا می گوید: یکی از موفقیت های عمده ما در برنامه کاهش آلودگی هوا اجباری کردن رعایت استاندارد (( یورو۲ )) برای خودرو سازان بود. هم اکنون خودروهایی که آلاینده هوا باشند پلاک نمی خورند و باید در تست آلودگی هوا به اهداف مورد نظر سازمان حفاظت محیط زیست دست یابند البته هدف ما فقط رعایت استاندارد یورو۲ نیست بلکه باید از سال ۱۳۸۹ استاندارد یورو ۳ در خودروها رعایت شود. طبق این استانداردها خودروها حتی در زمستان هم نباید دود کنند این مساله موجب شده خودروهایی که در سال های اخیر وارد خیابانها شده اند سهم کمی در آلوده کردن هوا داشته باشند. *مبارزه با دیزلی های آلوده کننده در آن سال هایی که آلودگی هوای تهران به اوج خود می رسید و چندین بار مدرسه ها را تعطیل کرد کسانی که از اتوبوس برای سفرهای درون شهری استفاده نمی کردند اعتقاد داشتند اتوبوس ها ۱۰۰ برابر خودروهای شخصی هوا را آلوده می کنند هیچ کس نمی توانست این حقیقت را کتمان کند که خودروهای دیزلی سهم عمده ای در آلودگی هوا دارند. اصیلیان در این باره می گوید: خودروهای دیزلی یکی از عوامل مهم آلودگی هوا هستند به همین علت تمام تلاش خود را برای اجباری کردن استاندارد لازم برای سازندگان خودروهای دیزلی کردیم . به موجب آئین نامه ساماندهی خودروهای دیزلی سازندگان این نوع خودروها مکلف هستند از ابتدای سال ۱۳۸۷ تست آلودگی هوا را زیر نظر کارشناسان سازمان حفاظت محیط زیست انجام دهند.با توجه به سخنان معاون سازمان حفاظت محیط زیست قطعا رعایت استاندارد آلودگی هوا از سوی سازندگان خودروهای دیزلی می تواند روند کاهش آلودگی هوا را بهبود بخشد اما خودروهای دیزلی فرسوده مانند مینی بوس های قدیمی هنوز هم رنگ شهر را سیاه می کنند. وی درباره حل این معضل می گوید: قرار است در سال آینده ۶۰۰ مینی بوس فرسوده اسقاط و به مالکان آن ون های بنزین سوز تحویل داده شود. همچنین طرح اسقاط موتوسیکلت های فرسوده در حال انجام است و تا آذر امسال ۱۰۰۰۰ موتو سیکلت فرسوده اسقاط شد و قرار است این برنامه ادامه داشته باشد.
آلودگی هوا سالانه جان ۱.۵ تا ۲ میلیون نفر را در جهان می گیرد و فقط در آمریکا هر سال ۵۰ تا ۱۰۰ هزار نفر در اثر آلودگی هوا تلف می شوند به گزارش ایسنا مطالعات اخیر روی گاز دی اکسید کربن نشان میدهد که این گاز آلوده کننده هوا از کارخانه های برق ـ زغال سنگ و خودروهای سوخت فسیلی تولید می شود و می تواند به مرگ زود رس انسانها منجر شود. بر اساس این گزارش افزایش میزان آلاینده های هوا به ویژه گاز دی اکسید کربن با بروز مرگ و میر های ناشی از ابتلا به بیماری های قلبی و ریوی ارتباط مستقیمی دارد به طوری که هرچه مقدار این آلاینده ها افزایش پیدا کند آمار تلفات ناشی از آن نیز تشدید می شود. بنابراین با بالا رفتن دمای هوای جهان به میزان یک درجه سلسیوس که در قرن کنونی چنین امکانی وجود دارد میزان مرگ و میر ناشی از انتشار گاز دی اکسید کربن در جهان افزایش خواهد یافت. مارک یاکوبسون استاد مهندسی شهری و محیط زیست دانشگاه استنفورد با استفاده از یک الگوی رایانه ای پیچیده و اطلاعات مربوط به انتشار گاز دی اکسیدکربن از سازمان حفاظت محیط زیست آمریکا دریافته که تاثیر این گاز در مناطق پر جمعیت و آلوده بیشتر است. این نخستین باری است که میان انتشار گاز گلخانه ای حاصل از فعالیت های انسانی و تلفات انسانی ارتباط برقرار می شود همچنین دفتر اطلاع رسانی سازمان ملل با بیان مطلبی از کنوانسیون اصلی این سازمان در بخش تغییرات جوی اعلام کرد اگر اقدامات ضروری و بیشتری در سالهای آینده برای مقابله با تغییرات جوی و آب و هوایی زمین صورت نگیرد بر اساس پیش بینی ها تا سال ۲۰۳۰ میلادی میزان انتشار ۶ گاز گلخانه ای اصلی نسبت به سال ۲۰۰۰ میلادی افزایش خواهد یافت.
دوستانی که مایل به همکاری برای حفظ تالاب میقان هستند برای امضای طوماری در این رابطه به آدرس موسسه مراجعه کنند بيش از 800 هكتار از مراتع شهرستان اراك در سال جاري بر اثر بي توجهي و بي احتياطي مردم دچار حريق شده است.
|
About
وبلاگ کیمیای سبز متعلق به تشکل زیست محیطی مردم نهاد کیمیای سبز در شهر اراک میباشد که از سال 1384 فعالیت خود را آغاز کرده و در سال 1385 به عنوان تشکل برتر استان مرکزی انتخاب شد. Archivesآذر 1388آبان 1388 مهر 1388 شهریور 1388 مرداد 1388 تیر 1388 خرداد 1388 اردیبهشت 1388 فروردین 1388 اسفند 1387 بهمن 1387 دی 1387 آذر 1387 آبان 1387 مهر 1387 شهریور 1387 مرداد 1387 تیر 1387 خرداد 1387 اردیبهشت 1387 فروردین 1387 اسفند 1386 بهمن 1386 دی 1386 آذر 1386 آبان 1386 مهر 1386 شهریور 1386 Links
سایت رسمی موسسه زیست محیطی کیمیای سبز | ||||||||||||||