کیمیای سبز
مینویسیم محیط زیست میخوانیم زندگی
بالکن تنها فضای آزادی است که در اختیار آپارتماننشینها قرار دارد. در صورتی که این فضا را به درختان و درختچههای همیشهسبز اختصاص دهیم منظره چشمنوازی را در پیش رو خواهیم داشت. از سویی، مانند پرده عمل نموده، مانع دید داخل ساختمان میشود.
گلدان باید مناسب با درخت یا درختچه انتخاب شود. برای انواع بلند و کشیده ناگزیریم از گلدانهای عمیق استفاده کنیم اما برای گیاهان کوچکتر یک یا چند جعبه گل (باکس Box) مشکل را حل میکند. گلدان و باکسهای گل باید منفذی برای خروج آبهای اضافه داشته باشد. زیرگلدانی را فراموش نکنید زیرا آبی که از گلدان خارج میشود در بالکن جاری شده و برای شما و همسایهها مشکلساز خواهد شد.
اگر بالکن فضای کافی دارد و قرار دادن گلدان در هر جایی امکانپذیر است اما برای بالکنهای کوچک گوشهای از آن را انتخاب میکنیم. درختان و درختچههایی که به سرما حساس هستند باید نزدیک به دیوار قرار بگیرند تا از سرمای زمستان محافظت شوند.
سرمای زمستان را تا حد زیادی تحمل میکند اما در مناطقی مانند تهران و کرج در زمستان باید شاخهها و برگهای نارنجهای جوان را به وسیله نایلون بپوشانیم. انواع چندساله نیاز به پوشش زمستانه ندارند. نارنج درختی است همیشه سبز، خزان نمیکند و فضای بالکن را در تمام طول سال سبز و زنده نگه میدارد. شاخههای جانبی آن گسترش زیادی دارند. اواخر زمستان آنها را هرس کنید تا شاخهها مزاحم رفت و آمد شما نباشند. مرکبات دوستدار خاکهای اسیدی و حاصلخیزند. آبیاری را مرتب انجام دهید و اجازه ندهید خاک خشک شود. با این همه نسبت به باتلاقی شدن خاک حساسیت زیادی دارند و در صورتی که آب پای ریشهها جمع شود برگهایشان زرد میشود. کمبود مواد غذایی نیز موجب زردی و ریزش برگها میگردد. برای جبران کمبودهای غذایی از کودهای مکمل یا ریزمغذی استفاده کنید. این نوع کودها در مراکز فروش گل و گیاه در دسترس هستند.
این نیز درخت دائمی دیگری است که در گلدان مانند یک درختچه سبز و زیبا عمل نموده بدون مراقبت خاصی فضایی روحانگیز ایجاد میکند. رنگ برگهای زیتون با سایر درختان و درختچهها متفاوت بوده و نقرهایفام هستند. این درخت نیز مانند نارنج به گلدان نسبتا بزرگی احتیاج دارد. در صورتی که وقت و حوصله زیاد برای آبیاری و رسیدگی به گیاهان ندارید و نمیخواهید مرتب به بالکن سر بزنید زیتون را انتخاب کنید، زیرا بسیار کمتوقع و مقاوم است. میوههایش در پاییز که ممکن است طلایی یا بنفش باشند تماشایی است. زیتون نسبت به آب زیاد و غرقابیشدن ریشه حساس است. موقعی به آن آب بدهید که خاک کاملاً خشک شده باشد.
درختچه زیبای یوکای باغچهای را در پارکها و فضای سبز شهری دیدهاید. دو نوع یوکا از شهرت زیادی برخوردارند: یوکای آپارتمانی که مانند سایر گیاهان آپارتمانی در داخل ساختمان نگهداری میشود و یوکای باغچهای که در باغچه یا گلدان در فضای باز پرورش مییابد. یوکای باغچهای یک یا دو ساقه ضخیم دارد که برگهای خنجریشکل آن از بالای ساقه یا به صورت پاجوش از قسمتهای پایین تنه خارج میشوند. در مورد یوکای باغچهای نباید از آفتاب تابستان یا سرمای زمستان نگرانی داشته باشیم. یوکا نیز مانند زیتون به آب کم احتیاج داشته و باید زمانی به آن آب بدهیم که خاک خشک باشد. یوکا فضای زیادی اشغال نمیکند. نسبت به سایه حساس است. در نور کم برگهایش بیرویه رشد نموده و زیبایی خود را از دست میدهند. در این گیاه قسمت پایین ساقه به صورت غدهمانند در میآید. این قسمت دارای مواد غذایی بوده و گیاه را در مقابل گرسنگی و تشنگی مقاوم میکند.
این درختچه زیبا تنها مشکلی که دارد این است که شاخههای تیغدارش را به اطراف میگستراند و مانع رفت و آمد شما به بالکن میشود. بنابراین باید همهساله در اواخر زمستان آن را هرس نموده و به شاخههایش فرم بدهید. شاخهها که به صورت نامنظم رشد میکنند همیشه سبز و دائمیاند. در پاییز میوههای کوچک و نارنجیرنگش به شکل تسبیح در کنار یکدیگر قرار میگیرند. این میوهها خوردنی هستند. قبل از اینکه خاک گلدان خشک شود به آن آب بدهید.
درختچهای است با برگهای سبز یا کِرِم. نوع کرم یا ابلق، زیباتر از برگ سبز است. این گیاه همیشهسبز اگر در گلدان یا باکس گل کاشته شود میتواند زینتبخش بالکن باشد. شاخههایش پر از برگهایی است که به صورت متقابل سبز شده و همه شاخهها را در بر میگیرند. در مورد مراقبت از این گیاه مشکل خاصی نخواهید داشت فقط به آن آب کافی بدهید و او را به حال خود رها سازید. به گزارش شبكه خبر به نقل از بی بی سی، این دومین دریاچه ای است كه در مدت كمتر از یك سال گذشته ناپدید شده است . سرپرست حفاظت محيط زيست استان مركزي گفت: بر اساس دادههاي مراكز سنجش آلودگي هواي استان ، هواي سه شهر اين منطقه در وضعيت هشدار است و سلامت ساكنان آن را تهديد ميكند. "حميد جلالوندي" به مناسبت هفته سلامت افزود: هماينك كيفيت هواي شهرهاي اراك، ساوه و دليجان به ترتيب ۱۰۶، ۱۰۳ وو PSI ۱۰۷است كه آلايندههاي خطرناك ، ذرات معلق و فلزات سنگين آن به تدريج به عنوان عاملي خطرساز ،سلامت ساكنان آن را به خطر مياندازد و اگر اقدامات پيشگيرانه در مهار منابع آلاينده هوا در آنها اعمال نشود در آينده نزديك معضلات جدي به همراه خواهد داشت. وي افزود:طرح جامع كاهش آلودگي هواي اراك پارسال در هيات دولت به تصويب رسيده كه به خاطر نبود رديف اعتباري مشخص طبق برنامه پيش بيني شده اجرايي نشده است. وي ابراز اميدواري كرد: در دور دوم سفر هيات دولت كه در آينده نزديكبه استان مركزي انجام ميشود راهكارهاي عملياتي اين طرح مهم و حياتي ديده شود و به عنوان هديه سلامتي به مردم اين شهر داده شود. منبع: همشهری آنلاین
وی با اشاره به اینکه در بیشتر مناطق، درختان اقاقیا دچار زردی و ریزش برگ، خشکیدگی شاخه، از بین رفتن پوست و حتی سیستم آوندی می باشد، افزود: به منظور تشخیص عامل خشکیدگی و رفع آن، عوامل محتمل از جمله کمبود یا در دسترس نبودن عناصر غذایی، بیماری ها، آفات، کم آبی و تنش های رطوبتی، آلودگی، شوری خاک و کمبود نور در مناطق آلوده شهری و نهالستان های تولید نهال اقاقیا مورد بررسی قرار گرفت.
عضو هیات علمی جهاد دانشگاهی واحد تهران در ادامه افزود: در نهایت پس از آزمایش خاک، کشت قسمت های آلوده به منظور تشخیص عامل بیماری زا، جداسازی قارچ از بافت های آلوده، آزمایش وجود ناقل بیماری در خاک، توانستیم علت اصلی خشک شدن درختان اقاقیا را بیابیم و گونه ای از قارچ فوزاریوم را روی درختان اقاقیا شناسایی و گزارش کنیم.
نصرتی با اعلام اینکه قارچ فوزاریوم یک قارچ آوندی و خاکزاد است که به آوندها حمله و آنها را مسدود می کند، درباره کنترل و مبارزه با آن تصریح کرد: تحت شرایط آزمایشگاهی و گلخانه ای با استفاده از کنترل شیمیایی و قارچ کش ها می توان تا حدودی این قارچ را از میان برد ولی کنترل آن در شرایط مزرعه نیاز به تدبیر بیشتری دارد.
وی مدیریت صحیح نهالستان ها برای تولید نهال عاری از آلودگی و از میان بردن درختان آلوده در فضای سبز را از جمله راه های پیشگیری این بیماری دانست و افزود: رسیدگی مناسب به درختان کشت شده در فضای سبز از جهت آبیاری و تغذیه، مبارزه با عوامل استرس زا برای جلوگیری از ضعف عمومی درخت، معرفی ارقام مقاوم اقاقیا و در نهایت بهداشت وسایل باغبانی از دیگر روشهای موثر در کنترل این بیماری است.
وی در پایان تصریح کرد: درخت اقاقیای معمولی با خوشه های گل سفید رنگ، اقاقیای گل با خوشه های گل ارغوانی و اقاقیای چتری از جمله گونه های این درخت است که زینت بخش فضاهای سبز بوده و اثرات مثبت و مفید فضای سبز در زندگی شهری، حضور آنها را در شهرها اجتناب ناپذیر کرده است. در اكثر موارد، اين حوادث با خسارت مالي و جاني همراه است و در بعضي موارد فقط به خسارات مالي اشاره ميشود. اخيراً نيز يكي از درختان چندساله غيربومي صنوبر در يكي از شهرستانهاي استان گيلان روي خودرويي كه پارك شده بود سرنگون شد كه خوشبختانه خسارت جاني نداشت. متاسفانه در سال قبل نيز در شهرستان رشت درختي از جنس چنار شرق روي خودروي ديگري سرنگون شد و خساراتي به بار آورد. مسأله سقوط درختان دستكاشت در خيابانها و درج آن در نشريات براي اولين بار نبوده و آخرين بار نيز نخواهد بود. هر ساله متاسفانه چنين اتفاقات ناخواستهاي در استانهاي مختلف به وقوع ميپيوندد، به طوري كه حدود چندين سال پيش نيز چنين رويدادي در مركز استان مشهد اتفاق افتاد و تعدادي از درختان سپيدار كاشتهشده در حاشيه خيابان روي خودروها سقوط كردند كه زيانهايي را به همراه آوردند. امروزه به دليل زندگي ماشيني، ارزش درختكاري در طراحي شهري بيش از گذشته محسوس است. خوشبختانه به علت تنوع آب و هوايي همراه با تنوع گياهي بسيار غني در كشور و مهمتر از همه بيش از 50سال تجربيات ارزنده درختكاري از سوي سازمان جنگلها و نهايتا دسترسي به رسانههاي گروهي، به نظر نميرسد كه سازمانهاي اجرايي كه بهروز هستند و شبكهاي اطلاعرساني را در خدمت دارند، در انتخاب گونه مشكل داشته باشند. بديهي است آگاهي از سرشت اكولوژيك گونه درختي و پارامترهاي محيطي و مهمتر از همه نقش آن گونه در طراحي شهر ميتواند هدايتگر كارشناسان مجري در منطقه باشد. به طوري كه ميدانيد در جهان هستي، گياهان نيز همانند انسانها، جانوران و ميكروارگانيسمها (باكتري، ويروس و...) موجودات زندهاي هستند كه شاخص زيست يعني تغذيه، تنفس، رشد(حركت)، توليدمثل و نهايتا مرگ در تمامي آنها به طور محسوس مشاهده شده و تداوم دارد. درختان نيز در مجموعه گياهي، داراي مشخصات حياتي فوق هستند و زمان بهرهبرداري متغير و محدودي دارند كه ما جنگلبانها در علم جنگل به آن «زمان برداشت» ميگوييم. زمان برداشت با توجه به نوع درخت، اقليم، حاصلخيزي خاك (محل كاشت)، فاصله كاشت، عمليات داشت و اهداف مديريتي، متغير است. به عنوان مثال ميتوانيم بگوييم عمر متوسط سياهپوستان بومي در آفريقا با توجه به فقر رفاهي نسبت به سياهپوستان مهاجرتدادهشده به آمريكا بياندازه كمتر است و يا مقاومت صنوبرهاي بومي شمال ايران مانند سفيدپلت از نظر شرايط محيطي نسبت به انواع وارداتي آنها به كشور خيلي بيشتر است. در هر صورت ميتوان گفت در هر مكاني كه شرايط و امكانات زيستمحيطي مناسب گونه باشد، درختان عمر طبيعي خود را به پايان خواهند رساند كه ما اين دوره را «زمان بهرهبرداري فيزيولوژيك» ميناميم. البته دانش جنگلداري چنين اجازه نابخردانهاي را به ما جنگلبانان نميدهد كه ما درختان خودرو يا دشت را بدون دخالت فني و اقتصادي به حال خود رها كنيم؛ به جز در مواردي كه هدف از كاشت، زيباسازي محيط، تلطيف هوا، جلوگيري از آلودگيهاي محيطي و صوتي در اطراف شهر يا پاركهاي داخل شهري يا ايجاد باغهاي گياهشناسي به منظور تاسيس مجموعههاي درختي و نهايتا درختكاري خطي در حاشيه خيابانها با هدف ايجاد فضاي سبز بوده باشد كه در آن صورت كنترل سالانه درختان از سوي متخصصان آفات و بيماريهاي گياهي همراه با فرمدهي و آرايش درختان بسنده خواهد بود. مطمئناً عامل خاك، يكي از عوامل اصلي استقرار درختان دستكاشت و يا خودرو به صورت درختكاري و يا جنگلكاري محسوب ميشود، ولي فاكتورهاي مختلفي در استقرار و يا عدم استقرار گونههاي درختي در هر منطقه وجود دارد كه متاسفانه مجريان امر اين مسائل را در نظر نداشته و تنها به سبزشدن، سايهافكني و رشد سريع درختان در ايجاد فضاي سبز اكتفا ميكنند. حال اگر همه عوامل مثبت و يا منفي تاثيرگذار، براي همه گونههاي كاشتهشده در مسير خيابانهاي شهري يكسان فرض شود، علت سقوط حداقل صنوبر و چنار را ميتوان چنين استدلال كرد: الف: كاشت درختان صنوبر در حاشيه خيابانها در داخل شهر به دلايل زير متداول نيست. 1 - زمان بهرهبرداري كوتاهمدت: 2 - سيستم ريشه: 3 - نورپسندبودن گونه: اين پديده در بعضي از درختان صنوبر كاشتهشده در خيابانهاي شهري استان گيلان به چشم ميخورد (سقوط درختان چندين ساله سپيدار در خيابان اصلي شهر مشهد حدود چندين سال پيش نيز مويد اين گفتار است). 4 - نياز غذايي: 5 - پراكندن بذرها: 6 - برگريزان و خزان برگها: البته موارد ياد شده صرفاً به منظور عدم استفاده از گونه صنوبر در طراحي شهري صادق است. ولي به طور اعم صنوبر و صنوبركاري در دنيا، در كشورهاي واقع در نيمكره شمالي بهويژه كشورهاي جهان سوم كه بنابه دلايلي غني از جنگلهاي فقير هستند، در راستاي توليد چوب و تأمين مواد اوليه صنايع سلولزي و تخته خرده چوب، صنايع ارهكشي و جعبهسازي، صنايع لايهبري و كبريتسازي اهميت ويژهاي دارد. بديهي است شناسايي درختان صنوبر به عنوان يك گونه پربازده و متعاقباً نهضت صنوبر كاري در تداوم كشت چوب در سطح بينالملل را بايد ثمره تلاش دانشمندان و دوستداران طبيعت در اروپا كه مزه تلخ جنگلهاي ويرانگر اول و دوم جهاني را با تمام وجود چشيده و اكثر اراضي مزروعي، جنگلها و تأسيسات زيربنايي خود را از دست داده و فقر و گرسنگي را كاملاً لمس كرده بودند دانست. زيرا آنها به منظور جبران نابودي ناشي از جنگ و با آگاهي به مشكل دسترسي به منابع انرژي فسيلي پايانپذير و نهايت حفاظت از منابع طبيعي تجديد شونده كه امروز واژههايي نظير توسعه پايدار، حفظ محيط زيست و تنوع زيستي را به دنبال دارد، بر آن شدند كه در آوريل سال 1947 ميلادي يعني دو سال بعد از پايان جنگ دوم جهاني، جلسهاي به عنوان «هفته بينالمللي صنوبر» در پاريس برگزار كنند، كه بعدها به «كميسيون بينالمللي صنوبر» شهرت يافت. كميسيون ياد شده هر چهار سال در يكي از كشورهاي عضو تشكيل ميشود. كشور ما در سال 1334 خورشيدي ميزبان اين نشست بود. فعاليت تحقيقاتي صنوبر در دنيا و كشور ما هنوز نيز ادامه دارد. پديده سقوط هرازگاه از درختان گونه چنار، كه خوشبختانه از ديرزيستي و نرمش اكولوژيكي مناسبتري نسبت به گونههاي ديگر خياباني برخوردارند و جزو درختان زود رشد و نور پسند محسوب ميشوند كه در طراحي شهري بهويژه در خيابانها و جادههاي عريض زياد مورد استفاده قرار ميگيرند، نيز بهشرح زير استدلال ميشود. 1 - برخورد تدريجي ريشههاي جانبي و فرعي در حين رويش با موانعي نظير جدولبنديهاي جديدالاحداث و آسفالت كه دو عامل از نظر توسعه، جذب مواد غذايي و استقرار عوامل بازدارنده بوده، در كمبود فضاي حياتي، خزان زودرس، ضعف و سقوط درختان بهويژه در سنين كهنسالي نقش دارند. 2 - عدم كنترل ساليانه ريشه درختان از نظر بيماريها، اثرات منفي حشرات خاكزي و جوندگان با علامت مشخصه نظير پوسيدگي تدريجي ريشه، بريدگيهاي حلقوي شكل در آن و در نهايت عدم تدابير امنيتي و درست كه منجر به سست شدن ريشه و سقوط ميشود. 3 - انجام هرس نابجا و نارسا در درختان و تراكم شاخهها در تاج درخت و ايجاد ناهماهنگي بين تاج و تنه كه ميتواند در اثر وزش باد شديد توازن درخت از بين برود، سقوط يا شكستن درخت را سبب شود. 4 - ايجاد خراشهاي مكانيكي در بدنه درختان به عنوان يادگاري يا برخورد وسايط نقليه شهري كه ميتواند عامل پوسيدگي، شكستگي و سقوط درخت در فصل برگريزان باشد. زيرا ممكن است رويدادهاي بعدي دامنگير جنگلبان و يا مجريان محترم باشد كه ما جنگلبانها به آن «زمان مصيبت» ميگوييم، ولي جنگلبانان انگليسي و يا آمريكايي در مورد عامل چنين رويدادي در داخل جنگل كه معمولاً شاخههاي خشك معلق به شوخي اصطلاح «بيوهساز» را به كار ميبرند كه در هر دو صورت ناخوشايند است. نوروز، به معنای روز نو است و این کنایتی است به زندگی نوین و نوزیستی. نوروز با پایان زمستان و آغاز فصل بهار شروع می شود و طبیعت پس از رخوتی چند ماهه دوباره زندگی را آغاز کرده و این جشن با رستاخیز طبیعت، مفهومی خاص می یابد. این آیین سبز مردمان سرزمین مان در نزد ایرانیان باستان، تقدس و احترامی ورای حد تصور و انتظار داشته است. نوروز با آغاز ماه فروردین آغاز می شود و بنا به اعتقاد ایرانیان باستان، ماه فروردین ویژه فَرَوَشی ها یا ارواح پاک است و زمانی است که فَرَّوَهرها به زمین باز می گردند. فََرَّوَهر، نیرویی است در آیین زرتشتیان که از سوی آفریدگار برای نگهداری آفریدگان نیک، از آسمان فروفرستاده می شود و هر یک از این نیروهای نیک (فَرَوَّهَرها) به نوبه خود برای نگهداری یکی از آفریدگان به زمین فروفرستاده می شوند. این نیرو سراسر زندگی با اوست و پس از مرگ، دیگر باره به آسمان بازمی گردد و به همان پاکی ازلی می ماند. اما هیچگاه انسانی را که به آن تعلق داشته است فراموش نمی کند و هر سال یکبار به دیدن او می آید و بنابراین اعتقاد، فروردین، زمان فرّوَد آمدن فروهرها به زمین است. موسم آفرینش جهان بارش باران های بهاری، برآمدن شکوفه ها و برگ آوردن درختان، طولانی شدن روزها و ساعات روشنایی، گذشتگان را بر این اعتقاد راسخ کرده بود که نوروز، زمان پیدایش و آفرینش جهان است. ایرانیان باستان معتقد بودند که از اولین روز فروردین، روان بهشتیان همه به این کیهان بازمی گردند و هر یک به میهن و موطن خود فرستاده می شوند. حتی دوزخیان در این روز به همراه روان بهشتیان به زمین فرستاده می شوند تا مانند کسی که به سفر برود و پس از دیر زمانی به وطن خویش بازگردد، با فرزندان خویش به خوشی پردازد و پس از ده روز به دوزخ باز گردد. ● تبرك آفتاب نوروزی به اعتقاد گروهی دیگر از ایرانیان که با نام یزدانی ها شناخته شده اند و در سرزمین های کردنشین و ارمنی نشین زندگی می کنند در این روز خداوند بر مسند خود می نشیند و در حالی که پیامبران و ملایک پیرامونش هستند، سرنوشت آینده مردم را تعیین می کند. گروهی از علمای ایرانی بر این عقیده اند که فرخنده ترین ساعات نوروز، ساعات نخستین آفتاب است و در صبح نوروز، خورشید بیشتر از هر زمان دیگر به زمین نزدیک می شود و مردم با نظر کردن به آفتاب نوروزی، خود را متبرک می کنند. از طرفی آغاز بهار در اساطیر ایران با مفهومی ویژه همراه بوده است که بر مبنای آن، مفاهیم و وقایعی به این زمان نسبت داده می شد. در ایران باستان آیین های مختلفی از جمله آیین های سوگواری نیز انجام می گرفت و گذشتگان در آخرین روزهای زمستان به یاد ارواح درگذشتگان مراسم یادبود برگزار می کردند و روز آغاز بهار را که طبیعت زندگی دوباره می یافت جشن می گرفتند. این سنت دیرین از دیرباز تا کنون ماندگار مانده است و رسم زیارت قبور رفتگان و ادای نذر و خیرات در آخرین پنج شنبه سال از چنین مراسمی به یادگار مانده است. در ایران باستان و پیرامون آن به ویژه در شرق ایران، آیین های سوگواری برای سیاوش در پایان زمستان برگزار می شد و بلافاصله پس از آن مراسم جشن نوروز و رستاخیز طبیعت برپا می شد. ● طلیعه نوروز و یادمان سیاوش مراسم مویه و سوگواری برای سیاوش هر ساله در روز رخداد حادثه کشته شدن سیاوش برگزار می شد. سیاوش پسر کیکاوس پادشاه کیانی بود که نزد رستم آموزش دیده بود. در جنگ با افراسیاب پیشنهاد صلح وی را می پذیرد و سپس با دختر او فرنگیس ازدواج می کند. مدتی بعد افراسیاب به حیله برادرش، سیاوش و ایرانیان همراه او را می کشد. در محلی که خون سیاوش بر زمین ریخت، گیاهی رویید که به پر سیاووشان معروف است. هر سال سوگواران در روزهای پایانی زمستان مجالسی به یاد این حادثه برپا می کردند. این مردمان معتقد بودند با آغاز بهار و آمدن نوروز که جشن رستاخیز و زندگی مجدد است، سیاوش سر از مرگ برداشته و قیام و رستاخیز می کند.گروهی دیگر، این روز را مقارن با تولد کیخسرو، پسر سیاوش می دانستند که بعدها به خونخواهی پدر برخاست و در جنگی، افراسیاب و برادر حیله گرش را به انتقام خون پدر کشت و بر تخت شاهی نشست. بدین ترتیب در اساطیر نیز در هنگام نوروز مرگ در کنار نوزایی و تجدید حیات قرار می گیرد و ایرانیان این مناسبت را جشن می گرفتند. این داستان به شیوایی در شاهنامه بیان شده است که در آن ضمن داستان سیاوش به اصالت جشن نوروز و پیروزی کیخسرو تاکید می کند. ● ششم فروردین، نوروز بزرگ روز ششم فروردین ماه نزد ایرانیان، قرب و منزلت ویژه ای داشت و آن را عید بزرگ یا نوروز بزرگ نام نهاده بودند و وقایع و حوادث گوناگونی را به آن روز نسبت داده بودند. آن گروه از ایرانیان باستان که روز اول فروردین را روز آغاز آفرینش می پنداشتند، معتقد بودند خداوند در این روز از آفرینش جهان آسوده شد. همچنین در باور اساطیری مردم ایران زمین، در این روز کیخسرو که به پادشاهی رسیده بود و از کار این جهان غمگین گشته بود و آرزوی دنیای دیگر را داشت، موفق می شود پس از۵ روز عبادت به دنیایی دیگر عروج کند این گروه از مردمان این روز را روزی می دانند که سعادت را میان مردم زمین تقسیم می کنند و آن را روز امید نام نهادند. زرتشتیان معتقدند که در روز ششم فروردین زرتشت متولد شده است و نیز در چنین روزی زرتشت توفیق یافت تا با خداوند مناجات کند. از دیگر وقایع نسبت داده شده به این روز می توان به پیدایی ایران زمین در این روز اشاره کرد. تهمورث دیوبند در این روز اهریمن را به بند کشید و به مدت۳۰ سال آن را در بند نگاه داشت. فریدون در چنین روزی جهان را میان سه پسرش سلم و تور و ایرج بخش کرد. آرش کمانگیر در این روز مرز بین ایران و توران را با پرتاب تیری تعیین کرد و جانش را در این راه از دست داد. در این روز در پیکر انسان جان دمیده شد و زرتشت آیین مزدیَسنا را در این روز آشکار ساخت. تمامی این روایات به ششمین روز فروردین نسبت داده شده است و از همین رو، این روز را نوروز بزرگ نام نهاده بودند. ● هفت سین و خوان نوروزی چنانچه گفته شد، به اعتقاد ایرانیان باستان همزمان با تحویل سال، ارواح نیک در گذشتگان نزد بازماندگان خود می روند. به همین منظور ایرانیان در بهترین اتاق خانه سفره رنگین می گستردند تا این ارواح از پذیرایی، صفا و پاکیزگی، نعمت، سازگاری و شادمانی بازماندگان دلخوش شوند. ابوریحان بیرونی این سفره هفت رقمی را مربوط به زمان جمشید می داند. مردم آن زمان در این روز به گرامیداشت آغاز خرمی زمین، هفت ظرف از هفت نوع غلات را کاشته و سبز می کردند. عدد هفت از دیرزمان در نزد ایرانیان (و در بیشتر ادیان) عدد مقدسی بوده است. سابقه و پیشینه سفره هفت سین بسیار کهن است و به دوره ساسانیان باز می گردد. امروزه بسیاری بر این عقیده اند که منظور از هفت سین، هفت سپِنتَه یا هفت مقدس بوده است که شامل هفت فرشته ایزدی می شدكه هر كدام از این فرشتگان یکی از صفات ایزدی را داشته اند و بنا بر گمان این گروه از مورخان هفت سین به یمن یاد هفت فرشته ایزدی در سفره نوروز قرار می گیرد. رسم گستردن خوان نوروزی و هفت سین در بیشتر شهرهای ایران، با کم و بیش اختلافی مرسوم است. هفت سین نام آشنا و شناخته شده در میان مردم ایران شامل یک ظرف سمنو، یک یا چند عدد سکه نو، یک ظرف بلور سرکه، چند دانه سیر، سنجد، سماق، سیب و سبزه می شود. علاوه بر این اقلام در چند قرن گذشته، بر سفره نوروزی قرآن مجید، آینه، شمعدان (که در آن به تعداد فرزندان صاحب خانه شمع روشن می شد)، تخم مرغ رنگی و کاسه آبی که در آن برگی غوطه ور بود، می نهادند و معتقد بودند در زمان تحویل سال آن برگ بر روی آب تکان خواهد خورد. ● جشن آب ریزگان و سنت شست و شو آب و لزوم بارش همواره مسئله ای بوده است که در آیین های نوروزی مورد توجه و تقدس قرار گرفته است. در سفره نوروزی و هفت سین، آب از جمله اقلام عمده است. در تمامی رسوم نوروزی، کاشت سبزه، شست و شو، غسل، پاشیدن آب و سبزه به آب دادن، آب نقش مهمی ایفا می کند و در تمامی این رسوم عقیده ای وجود دارد که برای سال جدید باران و آب کافی که مظهر آبادانی است آرزو کنند. در میان ایرانیان کهن مرسوم بوده است که هنگام سپیده دم نوروز، مردم از خواب برمی خاستند و با آب قنات یا حوض خود را شسته و گاهی با پاشیدن آب جاری، خود را متبرک کرده و از دفع آفات و بلایا دور می کردند. رسم آب ریزان نیز از همین کار شست و شوی نشأت می گیرد. گروهی گفته اند علت این کار آن بوده که زمانی در ایران برای مدت ها باران نبارید و ناگهان بارانی سخت باریدن گرفت. در آن زمان مردم با پاشیدن آب در زیر این باران خود را متبرک می کردند و این رسم از آن پس در ایران ماندگار شد و هر سال مردمان در چنین روز با پاشیدن آب بر یکدیگر، باریدن باران را گرامی می دارند. چهارشنبه سوری، جشن پیشواز نوروز آتش از زمانی که شناخته شد در نظر ایرانیان عزیز و محترم بوده است. ایرانیان باستان نور را مظهر ایزدی می دانستند و خورشید و آتش را به دلیل آنکه منابع نور و روشنایی بودند گرامی می داشتند. در بسیاری از نقاط ایران جشن چهارشنبه سوری با آیین و رسوم گوناگون برگزار می شد که حکایت از شکوه این جشن باستانی دارد.البته در بعضی از مناطق ایران برگزاری این جشن ریشه در عقاید اسلامی مردم آن سرزمین داشته است. اما آنچه از تمامی این رسوم برمی آید آن است که آتش افروزی در میان تمامی اقوام این سرزمین، نشانه پیروزی و سرور و شادمانی است. بعضی از محققان بر این عقیده اند ایرانیان باستان با افروختن آتش به راهنمایی ارواح نیاکان می پرداختند تا فَرّوَهرها با دیدن دود آتش، جایگاه خود را بشناسد. جستجو در میان منابع گوناگون و آشنایی با رسوم گوناگون ویژه چهارشنبه سوری از شکوه و عظمت این جشن باستانی خبر می دهد. مراسمی چون بلاگردانی، کوزه شکستن و اسپند دود کردن، شال اندازی، تخم مرغ شکنی، بخت گشایی، گردو شکستن، فال گیری، جشن مردگیران، پختن آش مراد، قاشق زنی و تهیه آجیل چهارشنبه سوری از جمله رسوم نمادین جشن چهارشنبه سوری بوده است.به جز برپایی جشن چهارشنبه سوری، ایرانیان با كاشتن سبزه (از اواسط اسفند ماه) خرید لباس نو، خانه تکانی و غبار روبی، مراسم سمنوپزان و راه اندازی پیک های نوروزی که رسیدن نوروز را در کوی و برزن مژده می دادند، خود را برای رسیدن نوروز آماده کرده و به پیشواز آن می رفتند. ●سیزده بدر، جشن بدرقه نوروز جشن سیزده بدر از مهمترین رسوم مشترک در میان تمامی اقوام ایرانی بوده است. ایرانیان غم و غصه و خمودگی را در این روز ناپسند می دانستند و همگی با پناه بردن به طبیعت می خواهند سیزده بدر را هر چه زودتر پایان رسانده و به زندگی عادی خود بازگردند. رسم سبزه به آب دادن در این روز که نمادی از آبادانی طبیعت و آب است از جمله رسوم نمادین در روز سیزده بدر است.
هدف روز جهانی زمین چیست و ایده اولیه آن از کجا آمده است؟
اینها سوالاتی هستند که همیشه از من پرسیده میشوند. در واقع چند سال میشد که ذهن من درگیر این مسئله بود که در سیاست بیشتر کشورها، امور مربوط به محیط زیست اصولا جایی ندارد. سرانجام در نوامبر سال 1962 به فکر ایجاد یک حلقه رابط بین محیط زیست و سیاست افتادم و آن تشویق رئیس جمهور کندی Kennedy به انجام یک تور ملی حفاظت محیط زیست بود. البته این تور 5 روزه به دلایل مختلف در قرار دادن مسئله "حفاظت از محیط زیست" در دستور کار سیاستمداران، چندان موفقیت آمیز نبود، اما به شکوفا شدن ایده اولیه انتخاب یک روز به عنوان روز جهانی زمین منجر شد.
من در 25 ایالت به تحقیقاتی در باره مسائل زیست محیطی پرداختم و در همه جا به صدمات و بی توجهی هایی که نسبت به آن اعمال شده بود، برخورد کردم. جالب اینکه همه به غیر از موسسات دولتی و سیاسی متوجه این نکات بودند. مردم احساس مسئولیت میکردند اما سیاستمداران خیر. از زمان تور کندی 6 سال سپری شد و من هنوز امیدوار بودم که محیط زیست در میان امور اصلی مملکتی قرار بگیرد. بالاخره در جریان یک گفتگو در تابستان 1969، به این فکر افتادم که چرا دست به ایجاد یک اعتراض سازمان یافته نزنیم و نسبت به آنچه بر سر محیط زیستمان می آید دست به شکایت برنداریم؟ این زمانی بود که اعتراضات ضدجنگ دانشجویان بسیار موفق و جدی تلقی میشد و انرژی مثبت آن در فضا موجود بود. ما میتوانستیم تظاهراتی راه بیاندازیم که البته قمار بسیار بزرگی بود اما به دردسرش می ارزید.
در سپتامبر 1969، در یک سمینار اعلام کردم که در بهار 1970 تظاهرات سازماندهی شده ای به نفع محیط زیست انجام میگیرد و از همه علاقمندان به شرکت در آن دعوت کردم. خبر در همه جا پخش شد و عکس العملها بی نظیر بود. در مدتی کوتاه ما با نامه، تلگرام و تلفنهای بی شماری روبرو شدیم که درباره این تظاهرات و چگونگی شرکت در آن بود. بالخره مردم جایی برای بیان نگرانی ها ی خود پیدا کرده بودند. در چهار ماه بعد دونفر از کارمندان دفتر من به رسیدگی امور روز زمین مشغول بودند و مشخص بود که ما به سوی موفقیت چشم گیری دست خواهیم یافت. در عین حال دامنه تظاهرات مدام گسترده میشد و اداره آن از عهده دفتر من خارج شده بود. اما عده زیادی از دانش جویان، مدیران و دوست داران طبیعت و محیط زیست با در اختیار گذاشتن مکان و نیروی انسانی به سازماندهی این برنامه به کمک ما آمدند. آنچه درباره مراسم روز زمین زیباست، این است که با وجود چنین پشتیبانانی، خود به خود برنامه ریزی شده و به بهترین وجه اجرا میشود.
پیشنهاداتی برای شرکت در روز جهانی زمین
به کودکان نگهداری از زمین را آموزش دهیم
آشپزخانه:
• درجه یخچال را بین 38 تا 42 درجه فارنهایت(3. 5 تا 5. 5درجه سلسیوس) قرار دهید.
• درجه فریزر را بین 0 و 5 درجه فارنهایت(18- تا 15- درجه سلسیوس) قرار دهید.
• بیشتر از دستگاه مایکرو ویو استفاده نمایید.
• موقع شستن ظروف شیر آب را باز نگذارید.
• از دستمال سفره پارچه ای استفاده کنید.
• از ظروف قابل شستشو و قاشق و چنگال فلزی استفاده کنید.
• نمک و فلفل و ادویه جات را در ظروف بازیافتی قرار دهید.
• برای نوشیدنیها از لیوانهای اختصاصی استفاده کنید.
لباسشویی:
• ماشین لباسشویی را با ظرفیت کامل روشن کنید.
• به جای استفاده از آب جوش، لباسها را با آب گرم بشویید.
• برای آب کشی به جای آب گرم از آب سرد استفاده کنید.
• لباسها را برای خشک شدن پهن کنید و تا حد امکان از خشک کن استفاده نکنید.
حمام و دستشویی:
• هنگام مسواک زدن شیر آب را ببندید.
• هنگام شستن بدن یا شامپو کردن دوش را باز نگذارید.
• در حمام سردوشی پرفشار و کم مصرف نصب کنید.
• میزان آب داخل سیفون را برای مقدار کمتر تنظیم کنید.
اتاق نشیمن:
• چراغهای اضافه را خاموش کنید.
• در هوای سرد لباس گرمتر بپوشید و درجه گرم کننده را کم کنید.
• به جای روشن کردن کولر یا تهویه مطبوع، پوشاک سبک و خنک بپوشید.
• در زمستانی کرکره ها را باز کنید و در روزهای تابستانی آنها را ببندید.
• هواکشها را بر اساس دستورالعمل آن مناسب فصل تنظیم کنید.
حیاط:
• برگها و چمن های زده شده را دفن کنید و به کود تبدیل کنید.
• از آفت کش های غیر سمی استفاده کنید.
• فقط به مقدار لازم کود به باغچه بدهید.
• چمنها را در صبح زود آبیاری کنید.
• یک درخت بکارید.
گاراژ:
• روغن موتور، ضدیخ و باتری اتوموبیل را تازه کنید.
- خارج از خانه
در اتوموبیل:
• با سرعت مجاز برانید.
• از استارت و ترمز ناگهانی بپرهیزید.
• هنگام بنزین زدن مراقب سرریز شدن باک بنزین باشید.
• هر ماه باد لاستیکها را تنظیم کنید.
• فیلترهای هوا و روغن را به طور منظم تعویض کنید.
در فروشگاه:
• از خریدن کالاهایی با بسته بندیهای متعدد خودداری کنید.
• کالاهایی را که در بسته های بازیافتی یا قابل بازیافت هستند را خریداری کنید.
• محلولهای شوینده و ضدعفونی کننده غلیظ را خریداری کنید.
• بطریها و قوطیهای خالی را در سطلهای مجزا بگذارید.
• به جای گرفتن کیسه نایلون از فروشنده، اجناس خود را با سبد خرید حمل کنید.
در محل کار:
• تا حد امکان مطالب را با شبکه الکترونیک پخش کنید و از کپی کردن آن بر کاغذ اجتناب کنید.
• گزارشها و یادداشتها را بر هر دو طرف کاغذ کپی کنید.
• از پاکتهای نامه باطله مجددا استفاده کنید.
در تفریحات و گردشها:
• هرچه با خود برده اید را به خانه برگردانید و زبالهها را در طبیعت جا نگذارید.
• مسیر خود را با وسایط نقلیه غیر موتوری مانند دوچرخه و قایق طی کنید.
• با احتیاط و درنظر گرفتن نکات ایمنی آتش روشن کنید.
• طبیعت را تماشا کنید و از آن بیاموزید، به آن آسیب نرسانید.
• کتابها، نوارها، مجلات و فیلمهای ویدیویی خود را با دوستان خود، کسانی که در بیمارستان هستند شریک شوید.
در مدرسه:
• جزوه ها و سوالات امتحانی را بر روی هردو طرف کاغذ کپی کنید. یادداشتهای خود را بر روی کاغذهای باطله و بازیافتی بنویسید.
• در صورت امکان از کتابهای درسی و لوازم تحریر دست دوم استفاده کنید.
• در ناهارخوری از ظروف قابل شستشو و نشکن استفاده کنید.
• تا حد امکان به بازیافت مواد کمک کنید.
به خاطر داشته باشید. . . هر روز روز زمین است!
پدیدآورنده:مهندس مجتبی شریعتپناهی،
خلاصه:
کلمات کلیدی:
،
گلدان
محل قرار گرفتن گلدان
نارنج
زیتون
یوکای باغچهای
پیراکانتا
تِروِر
یك دریاچه بزرگ دیگر در شیلی ناگهانی ناپدید شد.
در عكسبرداری های هوایی محل این دریاچه كه سرچشمه ان یك یخچال طبیعی بوده به خوبی مشخص است .
دانشمندان معتقدند ذوب شدن سریع یخچالها به دلیل گرم شدن كره زمین باعث ایجاد تونلهایی شده است كه مانند لوله تخلیه آب عمل می كند.
معضلات زیست محیطی نظیر تغییرات اقلیمی هر روز بیش از پیش رخ نشان می دهد و از این رو توجه به درختان و مناطق شهری نیز افزایش می یابد.
از ویژگی های مهندسی شهری این است که ساختار بیولوژیکی را نابود می کند و با خارج کردن هوا از خاک و هدایت آب های جاری به بیرون شهر و جایگزین کردن فضای سبز با ساختمان های بتونی به این تخریب شدت می بخشد.
در طرح ریزی شهر بیش از آنکه طبیعت به شهرها آورده شود از ساختار آن حذف می گردد. بدون وجود درختان هوای شهر خشک و گرم تر می شود. ضمناً باعث تشدید آلودگی هوا، شدت یافتن بادها و افزایش صدمات گرد و غبار و غیره شده.
فضای سبز شهرها ریه های تنفسی شهرنشینان به شمار می آیند. به همین دلیل فقدان آن به معنای عدم وجود سلامتی و تندرستی در شهرها محسوب می شود.
در شهرها گذران اوقات فراغت برای کسب تعادل روحی امری واجب است که فقدان آن حتی بر روی توانایی های کاری افراد نیز مؤثر است. اوقات فراغت و گذران آن یعنی استراحت، رفع خستگی، رشد و شکوفایی شخصیت و تفریح که اگر از برنامه ی زندگی حذف شود، کسالت، فرسودگی و کوتاهی عمر را برای شهرنشینان به بار می آورد. بوستان های شهری و فضای سبز حومه از جمله منابع گذران اوقات فراغت برای عده ی کثیری از شهرنشینان است.
فضای سبز جدا از ارزش های تفرجگاهی دارای اثرات زیست محیطی مهمی نیز می باشند. از طریق کاشت درختان به سادگی می توان یکنواختی خسته کننده برخی چشم اندازها را اصلاح و یا چشم اندازهای نازیبا را از معرض دید خارج نمود.
ـ کاهش گرد و غبار هوا به وسیله درختان:
درختان از عوامل مهم کاهش آلودگی هوا به ویژه گرد و غبار به شمار می آیند. گرد و غبار بر روی میدان دید انسان تأثیر می گذارد و آن را تقلیل می دهد. تأثیر این جنبه از گرد و غبار در ایجاد تصادفات امری غیر قابل تردید است. گیاهان در بهبود آب و هوای یک شهر و پالایش گرد و غبار نقش بسیار مؤثری دارند، به طوری که توده گرد و غباری که به وسیله باد حمل می شود، در اثر برخورد با درختان به دلیل تقلیل سرعت باد و کاهش نیروی حمل و جابه جایی ذرات توسط درختان رسوب داده می شود. تأثیر فضای سبز در تقابل گرد و غبار در حدی است که می توان آن را ریه های تنفسی شهرها نامید.
ـ اثر درختان در کاهش آلودگی های گازی شکل هوا:
برای کاهش سرعت باد و در نتیجه جلوگیری از انتشار آلودگی می توان ترکیبی از اشکال مختلف گیاهان استفاده نمود. به طور کلی درختان در برگرداندن هوای آلوده به هوای طبیعی، نقش بسیار مهمی دارند. فضای سبز و درختان از طرق مختلف به پالایش هوا کمکمی کنند و حتی از طریق رقیق کردن، یعنی مخلوط کردن هوای تازه و پاک با هوای آلوده، میزان آلودگی را قابل تحمّل می کند. گیاهان از طریق تبخیر به تلطیف و پالایش هوا از برخی آلاینده ها کمک می کنند. همچنین گیاهان با ایجاد رایحه می توانند مستقیماً خنثی کردن بخارات بد بوی هوا مساعدت کنند.
ـ ثمربخشی درختان در تقلیل میزان سرب:
سرب از عمده موادی است که از طریق فعالیت های انسان به مقدار زیادی وارد هوا می گردد، به طوری که میزان آن در هوای مجاور جاده ها و منابع تولید آن بسیار بالاتر است.
رسوب سرب در بدن انسان چه از طریق تنفسی و چه از طریق دستگاه گوارش، باعث مسمومیت، کم خونی، اختلالات تنفسی و عصبی می گردد.همه انواع گیاهی قادر به جذب سرب هستند. درختان نقش مؤثری در جذب سرب هوای آلوده شهرها دارند و می توانند مناطق مسکونی و کانون های تمرکز انسانی را در برابر آن حفظ کنند.
درختان علاوه بر جذب سرب، نقش مؤثری در جذب دیگر آلودگی ها از جمله ازن ایفا می کنند.
ـ تأثیر درختان در کاهش آلودگی صدا:
افزایش صداهای ناهنجار و شدید موضوع مهم مناطق شهری است و امروزه نیز به سطحی رسیده که زندگی عادی مردم را مختل کرده
است. صدا دارای دو تأثیر فیزیکی و روانی است. تأثیر فیزیکی آن مربوط به انتشار و انتقال صدا و تأثیر روانی آن در رابطه با انسان است.شدت صدا، نسبت به مسافت کاهش پیدا می کند و درختان در ایجاد بعد مسافت می توانند مؤثر باشند.
ـ درختان به عنوان عامل تقلیل صدا در شهرها نقش بسیار با اهمیتی دارند که به صورت مختلف از شدت صوت می کاهند.
ارتعاش امواج صوتی به وسیله برگ ها و شاخه های درختان جذب می شود، و حتی درختان در پخش و در هم شکستن صداها نیز مؤثرند. گیاهان همچنین باعث انکسار و انحراف صدا می شوند که این خاصیت به علت قابلیت انعطاف و نرمش و صاف بودن شاخ و برگ آنها می باشد. با کاشت کمربندهای سبز بین منابع صدا و مناطق مسکونی می توان از انتشار صداهای آلوده جلوگیری کرد.
ـ تشعشعات خورشید و درختان:
تاج درختان از جمله سطوحی است که دارای کمترین مقدار اشعه انعکاسی بود و بعد از محیط های آبی بیشترین مقدار اشعه تابشی را جذب می کند. تشعشعات خورشیدی چه به طور تابش مستقیم یا اشعه منعکس شده، به وسیله ایجاد حائل (درختان)و یا تقلیل میزان انعکاس قابل کنترل هستند.
درختان به عنوان عوامل حائل به طور مؤثر
می توانند در ایجاد فضای مطلوب زیستی به کار گرفته شوند و کنترل اشعه خورشیدی یکی از مهمترین ویژگی ها و کارکردهای درختان محسوب می شود.
ـ تقلیل درجه حرارت به وسیله درختان:
گیاهان به طور عام و حتی پوشش جمعی، درجه ی حرارت هوا را، از طریق پخش نور
خورشید و جذب اشعه ی تابشی و همچنین فرآیند تعریق و تبخیر، می توانند کاهش دهند. درون سطوح داخلی یک توده جنگلی دو تا سه درجه از بیرون خنک تر است. در شب درختان مقدار زیادی از حرارت باز پس داده و به فضا منتقل می کنند و باعث گرم شدن هوا می شوند.
ـ تأثیر حفاظتی کمربندهای سبز (بادشکن های زنده)
کمربندی سبز بدون تردید در شهرها، در مناطق بادخیز، در مناطق صنعتی از نظر پالایش ذرات معلّق در هوا نقش بسیار مؤثری دارند و نسبت به سایر روش های تصفیه فنی ذرات معلق در هوا که توسط کارخانجات و یا به طور طبیعی در اثر گرد و غبار هوا و باد به وجود می آیند کاملاً برتری دارند. همچنین درختان موجب شکسته شدن و تقسیم شدن و یا تقلیل یافتن باد می شوند و از اثرات مخرّب آن می کاهند.
ـ اثر درختان بر روی پدیده گلخانه:
دی اکسید کرین که در اثر احتراق سوخت های فسیلی هر ساله به مقدار زیادی به اتمسفر رها می شود، عامل عمده ایجاد لایه ای به نام دام حرارتی زمین محسوب می شود. این لایه همانند سپری عمل می کند که تشعشعات حرارت زای خورشید را از خود عبور می دهد ولی از برگشت آن به فضا جلوگیری می کند و در نتیجه گرمای متوسط زمین را بالا می برد.
این پدیده را اثر گلخانه ای گویند که می تواند اثر ناگواری در آینده زمین داشته باشد.
درختان با جذب دی اکسید کربن در تعدیل این اثر نقش مهمی دارند.
ـ تهویه شهر به وسیله درختان:
محصور نمودن ساختمان ها به وسیله درختان، مشابه ایجاد فضای عایقی است که در دیواره ساختمان ها اغلب ایجاد می کنند.
این فضا از تغییرات درجه حرارت داخل ساختمان ها جلوگیری می کند و به عبارت دیگر مانع از تبادل گرمایی می شود.
به همین دلیل دیوارها و حفاظت های درختی می توانند در تابستان از نفوذ حرارت و در زمستان از نفوذ سرما به داخل ساختمان ها تا حدودی جلوگیری کنند.
ـ درختان و تولید اکسیژن:
درختان با تولید اکسیژن نقش مؤثری در بهبود شرایط زیست محیطی ایفا می کنند. توازن اکسیژنی زمین که شرایط زیست را برای انسان مهیا کرده است از طریق تولید اکسیژن گیاهان و به ویژه درختان فراهم شده است.
کاهش پوشش سبز زمین و جنگل ها نه تنها توازن اکسیژنی زمین را بر هم می زند بلکه موجب انباشته شدن دی اکسید کربن شده و خطر تغییرات وسیع آب و هوایی را تشدید می کند.
تأثیر زیبایی درختان در محیط:
یک گیاه با توجه به سیمای ظاهری خود می تواند در تزئین منطقه و ایجاد چشم اندازی مطلوب کمک نماید. ترکیب ساختمان ها در شرایط فعلی، بدون استفاده از گیاهان، جذابیت و حتی امتیازات خاص پیشرفت های کنونی را در زمینه ساختمانی از دست می دهند.
از طرف دیگر کاشت درختان و درختچه ها در شهرهافون خاصی نظیر پرندگان مختلف را نیز وارد محیط نموده و آن را از حالت ساکن و بی روح خود خارج می کنند.
درختان با رنگ آمیزی برگ، تنه، گل، در فصول مختلف به زیبایی محیط می افزایند و اثری آرامبخش بر روان انسان باقی می گذارند.
همچنین گیاهان در استتار پلشتیها و زشتیها نظیر تجمع مواد زائد در داخل یا خارج شهرها و ایجاد چشم انداز زیبا نقش ارزنده ای دارند.
رنگ سبز از نظر روان شناسی، اصولاً رنگ آرام بخشی است و می تواند فضای شهر را از نظر روانی برای انبوه مردمی که در مراکز انسانی تجمع دارند، قابل تحمل نماید.
مهندس سید ضیاء نصرتی عضو هیات علمی جهاد دانشگاهی واحد تهران با اعلام این مطلب گفت: گونه های مختلف درخت اقاقیا از جمله درختان مقاومی است که به منظور زیباسازی فضای سبز، کنترل فرسایش خاک و احیای اراضی کشت می شود و می تواند مشکل کمبود نیتروژن خاک را نیز مرتفع نماید.
درختان صنوبر طبعاً سريعالرشد بوده و در سالهاي اوليه، رشد بسيار زيادي دارند (5-3 متر در سال اول در محلي مناسب) ولي ديرزيستي آنها نسبت به درختان جنگلي ديگر كمتر است؛ در نتيجه با پيشرفت سن، دچار پوسيدگي ساقه (يا اصطلاحاً درونقرمزي) ميشوند و مقاومت خود را مقابل بادهاي شديد و يا طوفانهاي پاييزي از دست ميدهند يا واژگون و يا از محل پوسيدگي كه داخلي است و بهآساني ديده نميشود، شكسته ميشوند.
ريشههاي صنوبر به دو صورت عمودي و افقي رشد ميكند. تكريشه عمودي آن نيمهعميق و كمرشد است. ريشههاي جانبي آنها معمولاً دورديفياند كه به علت رشد و پيشروي در خاكهاي فقير(جهت غذايابي)، به ويژه در خاكهاي شني و ماسهاي، سبب مسدودشدن مجاري آب، فاضلاب، تخريب پي ساختمانها و حتي موزاييك و روكش بتني ميشوند.
تمامي گونههاي سريعالرشد مانند صنوبر، بيد، اكاليپتوس و... شديداً نورپسندند و نسبت به سايه بردبار نيستند. اين امر سبب ميشود كه درختان كاشتهشده در داخل شهر به علت وجود ساختمانهاي بلند و در نتيجه عدم دريافت نور به طور يكنواخت، حالت سيلندريك خود را از دست داده و يكسويه به سمت نور بيشتر گرايش پيدا كنند. تداوم اين گرايش و كجشدن آنها بهويژه در فصل غيرفعال (اواسط پاييز و زمستان) كه دوره رويش سالانه درخت نيز پايان ميگيرد و شيره گياهي هم در آوندها جريان ندارد، خطر شكستگي و سقوط را به همراه خواهد داشت.
در دنيا درختان صنوبر به درختان پرتوقع و هميشه نيازمند معروفند كه اين امر ناشي از رشد سريع بافتها و تبديل دريافتها به مواد اوليه چوبي است. بنابراين با توجه به سرشت گونه، درختان جهت زندهماني بهويژه در خاكهاي فقير و غيرمقاوم شهرهاي ساحلي كه متأسفانه عامل بازدارنده شوري نيز در آنها براي صنوبرها بالا است، مجبور به گسترش ريشههاي جانبي و سطحي به منظور دستيابي به مواد غذايي مورد نياز حتي در فواصل 7-6 متر هستند و اين حالت در تضعيف و آسيبپذيري درختان و تخريب مسير مؤثر خواهد بود.
درختان گونه صنوبر اساساً دو پايه هستند، يعني گلهاي نر روي پايههاي منفرد نر و گلهاي ماده روي پايههاي منفرد ماده قرار دارند. طبعاً دستگاه زايشي گياه (گلهاي ماده) روي پايه ماده قرار دارد. بديهي است كه تخمك درون تخمدان پس از لقاح با گرده يا پولنبه صورت سلول تخم پس از تكامل به صورت بذر همراه با پوشش سفيد كركدار كه بيشتر براي انتشار دانه بهكار ميرود، به منظور استقرار و توليد يك نهال جديد صنوبر در اواسط بهار در هوا پخش ميشود، ولي متأسفانه به جاي استقرار روي خاكهاي آبرفتي در خانههاي مسكوني محيط پراكنده ميشوند كه ضمن ايجاد آلودگي محيط زيست سبب حساسيت و يا بيماريهاي آلرژيزا در بعضي از افراد ميگردند.
صنوبرها جزو درختان خزانكننده هستند و دخالت خزانكنندگي در آنها، در صورتيكه به علت كمآبي دچار خزان زودرس نشده باشند، معمولاً در نيمكره شمالي از اواسط تابستان آغاز و با توجه به نوع صنوبر تا اواسط يا اواخر پاييز تدريجاً ادامه دارد كه اين حالت سبب كثيف شدن هميشگي خيابان ميشود كه نياز به تميز كردن مداوم آن با كار بيشتر دارد.
به نظر ميرسد كه چنين مشكلاتي نه فقط در استان گيلان، بلكه در اكثر استانهايي كه در حال توسعه و گسترش شهري هستند، به چشم ميخورد كه بايد در آغاز با برنامهريزيهاي درازمدت و هماهنگيهاي لازم با شركتهاي برق، مخابرات و حتي گاز مسيرهاي كاشت مشخص شود و سپس با تشكيل گردهمايي برگزار شده از سوي شوراي شهر، شهرداري، مسئولين منابع طبيعي و محيط زيست در مورد انتخاب و كاشت گونههاي متناسب درختي يا درختچهاي، سوزني يا پهن برگ، برگريز يا هميشه سبز در خيابانها، پاركها و يا فضاي خالي شهر تصميمگيري و تشريك مساعي به عمل آيد. بديهي است نظرات فني كارشناسان و متخصصين دستاندركار در اين راستا اهميت ويژهاي دارد كه بايد مدنظر قرار گيرد. مقدمه
ماهیها ردهای از پستانداران هستند که خود به دو زیر رده ماهیهای غضروفی و استخوانی تقسیم میشوند. برخی از ماهیها ساکن آبهای شیرین و برخی ساکن آبهای شور هستند. ماهیهای ساکن آبهای شیرین دارای راستههای متعدد هستند. یکی از راستهها ، راسته آزاد ماهی شکلان (Salmoni formes) است و تیره آزاد ماهیان که قزلآلا جزء آن است، یکی از تیرههای این راسته است.
خصوصیات تیره آزاد ماهیان Salmonidae
ماهیان ماده این تیره فاقد مجرای تخمبر هستند و تخم پس از رسیدگی در حفره شکمی افتاده و سپس از مجرای تناسلی به خارج هدایت میشود. از اینرو میتوان با کشیدن دست در زیر شکم ماهی مولد رسیده، تخمها را به آسانی از بدن آن خارج نمود. ماهیان این خانواده در آبهای سرد با اکسیژن فراوان زندگی میکنند و در پاییز و زمستان تخم ریزی میکنند.
در میان آنها ، نژادهای مختلف بر حسب شرایط محلی ایجاد شدهاند که از نظر شکل بدن و نحوه زندگی باهم متفاوت هستند و به همین جهت شناسایی آنها به دلیل تنوع زیادشان مشکل است. ماهیان این خانواده یعنی قزل آلا و ماهی آزاد از نظر اقتصادی بسیار باارزش و دارای گوشتی لذیذ هستند.
مشخصات قزل آلا
ماهی قزل آلا دارای بدنی فشرده و باله دمی آن نسبت به ماهی آزاد بزرگتر است. ساقه دمی آن مرتفع ، سر کند و قسمت خارجی باله دمی تقریبا صاف است. تعداد فلس بین باله چربی و خط جانبی 19 - 14 عدد و بطور متوسط حدود 16 عدد میباشد. تعداد خارهای اولین کمان آبشش بین 5 - 2 عدد است که به شکل شمشیر بوده و در پایین به شکل دکمه درآمدهاند. حداکثر طول بدن ماهی قزل آلا 140 سانتیمتر و وزن آن تقریبا به 5 کیلوگرم میرسد.
نحوه زندگی
ماهیان قزل آلا به هنگام ورود به رودخانه جهت جفتگیری و تخم ریزی لباس عروسی زیبایی به تن میکنند. تخم ریزی آنها بین ماههای بهمن و اسفند است. تعداد تخمها حدود 10 هزار عدد است که تقریبا برای هر کیلوگرم و وزن بدن ماهی ماده 1500 عدد تخم برآورد میشود. بیشتر ماهیان بالغ نر و ماده بعد از تخم ریزی زنده مانده و در سال بعد برای تخم ریزی مجددا وارد آب رودخانه میشوند.
لارو این ماهی بوسیله نوارهای تیره رنگ با نقطههای قرمز زیاد مشخص میشوند. بچه ماهیان 5 - 1 سال در آب شیرین زندگی میکنند که در شمال اروپا این مدت به 5 سال میرسد. هنگامی که طول آنها به 25 - 15 سانتیمتر رسید وارد آب شده و بیشتر در ساحل دریا بسر میبرند.
قزل آلا رنگین کمان
این ماهی دارای یک نوار پهن به صورت رنگین کمان در هر طرف بدن است. دوره تخم ریزی از ماههای آخر زمستان تا اواخر بهار و تعداد تخمها بین 5 - 1 هزار عدد است. امروزه ماهی قزل آلای رنگین کمان به صورت ماهی شماره یک اکثر کارگاههای تکثیر و پرورش ماهیان سرد آبی در بیشتر نقاط جهان درآمده است. از خصوصیاتی که این ماهی را مورد توجه قرار داده، سازش آن با شرایط پرورش متراکم است. از طرف دیگر این ماهی در انتخاب غذا زیاد سختگیر نیست و از سرعت رشد خوبی نیز برخوردار است.
ماهی قزل آلای دریاچه خزر
رنگ بدن این ماهی نقرهای است و در پهلوها ، لکههای ستارهای شکل دیده میشوند. تعداد فلس بین باله چربی و خط جانبی 19 - 11 عدد است. قد متوسط 77 سانتیمتر و وزن 5 کیلوگرم است این ماهی که در قسمتهای کرانه شمالی ایران زندگی میکند در اواخر پاییز و اوایل زمستان ، جهت تخم ریزی وارد رودخانههای ورودی به دریاچه خزر میشود.
مواد غذایی این ماهی را در سنین پایین لارو حشرات و بچه ماهیان و در سنین بالا انواع ماهیان تشکیل میدهند. این ماهی از ماهیان باارزش این دریاچه است. صید بیرویه ، مسدود شدن راههای مهاجرت به سبب ساختن پلها ، در نظر نگرفتن راه مهاجرت ماهی و آلودگی آبها عواملی هستند که نسل ماهیان را به خطر انداختهاند.
قزل آلای دریاچه شمالی
دو گونه از این ماهیها وجود دارد که هر کدام روش زندگی خاص خود را دارد نوع شمالیتر آن ، گونه مهاجران میباشد. آنها از آبهای شیرین مهاجرت کرده تا در آبهای آزاد تغذیه کنند و ادامه زندگی بدهند اما برای تولید مثل به رودخانه محل تولد خود باز میگردند. انواع جنوبیتر آن از گونه مهاجر خود کوچکتر بوده و تمام عمر خود را در دریاچهای کوهستانی میگذرانند.
قزل آلای پوزهدار
نوعی ماهی کشیده و لاغر با بالههای براق است که در مناطقی ساحلی که کف شنی دارند زندگی میکند. گونههای مختلف همگی دارای پوزههای گوشهداری هستند که از آنها برای حفاری ماسه و قرار گرفتن در آن استفاده میکنند. این ماهی هم به این خاطر به این اسم نامگذاری شده است. طول این ماهیها به 60 سانتیمتر میرسد. این ماهی یک نوع ماهی شب خیز است که شبها از بی مهرگان تغذیه میکند و در طول روز در سوراخی در میان گل و ماسه بسر میبرد. قزل آلای پوزهدار در بعضی مناطق به صورت تجاری صید
هوا، شرايط اقليمي و آب، تاثير مستقيم بر زندگي افراد دارند. افول و فرسايش محيط زيست، امروز به دغدغه اصلي بشر تبديل شده است كه تاثير مستقيم بر زندگي انسانها و ديگر جانداران اين كره خاكي دارد. آگاهي از علل تحليل اين كره خاكي از جمله اقدامات اوليه براي پيشگيري از اين معضل بشمار مي رود. فعاليت هاي انسان سالهاي اخير باعث رخداد چنين فاجعه اي گرديده است. فاجعه اي كه اگرچه توسط بعضي از دولت هاي بزرگ رخداده است ولي دامن گير تمام بشريت شده است. امروزه به مدد علم و تكنولوژي دانشمندان موفق به پيش بيني شرائط آب و هوا مي باشند كه اين امر بنوبه خود باعث جلوگيري از آسيب هاي بيشتر به محيط زيست و تحت كنترل گرفتن راحت تر اوضاع مي شود. موفقيت و محقق شدن هر امري در دنياي كنوني ملزم به درنظرگرفتن شرائط آب و هوا و اقليمي است كه خود اهميت توجه و محافطت از زمين را نشان مي دهد. سازمان جهاني هواشناسي بعنوان پيشگام در توسعه و حفظ زمين نقش اساسي در اين بين دارد و امسال نيز با انتخاب اين شعار سعي دارد تا توجه جهانيان را به لزوم محافظت از زمين براي داشتن زندگي و آينده اي بهتر جلب كند.




