تبليغاتX
کیمیای سبز

کیمیای سبز

مینویسیم محیط زیست میخوانیم زندگی

واقعا شهر ما اونقدر اوضاع نابسامانی پیدا کرده که کار به روزنامه های سراسری بکشد؟ کاش مسئولان زودتر فکری می کردند:

اين روزها متاسفانه شاهد افزايش حضور زنان متكدي در سطح معابر عمومي و خيابان هاي شهر اراك هستيم. زناني كه به دلايل مختلف براي به دست آوردن پول به شيوه اي آسان بدون آن كه زحمت خاصي را متحمل شوند حاضر هستند عزت نفس خود را بفروشند! به گفته بسياري از كارشناسان مسائل اجتماعي، تكدي گري آسيب هاي زيادي از جمله فحشا و بزهكاري را در جامعه به دنبال دارد. اين عده از كارشناسان توزيع موادمخدر، رفتارهاي نامناسب و سوء استفاده هاي جنسي را از جمله آسيب هاي وارده به متكديان عنوان مي كنند. يكي از دلايل روي آوردن عده اي از زنان به پديده تكدي گري، دسترسي آسان به پول از اين طريق است كه چنين كمك هايي نيز بيشتر به روحيه نوع دوستي ايراني ها برمي گردد. با اين وجود اگرچه كمك به افراد فرودست جامعه، وظيفه اي انساني است اما بايد به شيوه اي غير از كمك به متكديان باشد؛ چرا كه كمك به متكديان كمك به ترويج آسيب هاي اجتماعي است به طوري كه كمك هاي پراكنده به آن ها تنها به شيوع هرچه بيشتر اين پديده شوم منجر مي شود. اگرچه معضل تكدي گري، در اكثر شهرهاي كشور وجود دارد، ولي اراك يكي از شهرهايي به شمار مي آيد كه اين پديده در آن طي سال هاي اخير افزايش قابل توجه اي يافته است و زنان متكدي را مي توان در گوشه و كنار آن مشاهده كرد. در همين راستا خبرنگار ما به شيوع پديده اجتماعي تكدي گري درميان زنان اراك پرداخته است. دور چشم هايش گود نشسته، چروك پيشاني و گوشه هاي چشم به هم پيوسته و دستان پينه بسته اش فرصت نوازش كردن كودكي را كه در آغوش مي فشارد و طفل شيرخواري را كه با ولع به سرشيشه خالي مك مي زند، ندارد. روي زمين به ستون سنگي بانك ملي در خيابان شهيد رجايي اراك تكيه زده است و با صداي ملتمسش رهگذران را به سكه اي، اسكناس يا لقمه اي نان با قسم دادن به نام ائمه اطهار(ع) فرا مي خواند. چند قدم بالاتر، زني ميان سال با لهجه غليظ جنوبي درخواست كمك مي كند و آن سوي ديگر، زني كه چهره اش را با چادر مشكي پوشانده، با نوشته اي در كاغذي كاهي كه روي زمين نهاده است براي معالجه دخترش طلب ياري مي كند. اين روزها در بيشتر خيابان هاي شلوغ اراك در پياده رو يا حاشيه پاساژها زنان متكدي جزئي از هياهوي خاموش اين شهر شده اند. عده اي كه به ديدن هر روز آنان عادت كرده اند بي اعتنا از كنارشان مي گذرند و گروهي اندك با دادن صدقه اي رفع بلا مي كنند.

٨ نفر در يك اتاق فقط براي خوابيدن
روي پله كنار پاساژ، كنار پيرزني كه گوشه لباسم را با دستانش مي كشد، مي نشينم. كاسه اش را نزديك مي آورد: « مادر صدقه رفع بلاست. يه كمكي بكن...» سر صحبت را با او باز مي كنم. «ام كلثوم» اهل دزفول، مادر ٤پسر است كه همگي براي كار به تهران رفته اند و سال هاست برنگشته اند. نمي داند چند سال دارد، فقط مي داند كه وقتي جنگ شروع شد كوچك ترين پسرش ٣ماهه بوده است. او مي گويد ٢ماه پيش با قطار به اراك آمده و همراه با ٧زن ديگر در باغ خلج ، محروم سرايي در دل كوه مستوفي اراك كه اغلب انسان هاي آن فقير به دنيا مي آيند، در اتاقي ٩متري شب ها را به صبح مي رساند. از هم اتاقي هايش كه مي پرسم، آدرس ديگر زنان متكدي خيابان هاي شهر را مي دهند. هركدام ماهي ٦هزار تومان (شبي ٢٠٠تومان) به صاحب خانه مي دهند. اگر بخواهند حمام كنند براي ١٠ دقيقه دوش گرفتن، ١٥٠ تومان مي دهند و اگر از دستشويي استفاده كنند هر بار ٥٠ تومان بايد پرداخت كنند! وقتي از درآمد روزانه اش مي پرسم با همان لهجه غليظ جنوبي خود، خدا را شكر مي كند و پاسخ مي دهد: اي، روزي ٦ تا ١٠هزار توماني مي رسد.

خانواده اعدامي در ميان مردم جايي ندارند
«كبري» در كنار پله برقي ميدان شهدا با پسر٥ساله و نوزاد چندماهه اش نشسته است هرچند چروك هاي صورت و پينه هاي دستش عميق است اما نگاهش حكايت از گذشت عمري كوتاه از زندگي پررنجش دارد. پسرك آدامس مي فروشد و مادر در كنار فروش بقچه كبريت ، روي چادرش گدايي هم مي كند. وقتي از زندگي اش مي پرسم چادر بور شده اش راروي سرجابه جا و فوري اشك هايش را پاك مي كند تا فرزندانش، سرخي چشمانش را مثل هميشه از كم خوابي بدانند. با بغض مي گويد: وقتي شوهرم را اعدام كردند اجاره خانه مان عقب افتاد. خانواده يك اعدامي در ميان مردم جايي ندارد و صاحب خانه ، عذرمان را خواست. از شوشتر راهي اين شهر و آن شهر شدم. بعد با گدايي، سيگارفروشي، كبريت فروشي و هركاري مي شد خرج شكم خود و بچه هايم را درمي آوردم. او ادامه مي دهد: چند بار شهرداري و نيروي انتظامي در شهرهاي ديگر من و بقيه زنان مثل مرا جمع كرد و چند روز بعد در مسافتي دورتر پياده كردند تا الان كه در اراك هستم. چند وقتي بود كه شب ها با بچه ها در قبرهاي آماده يا خرابه پشت غسل خانه مي خوابيديم اما الان يك آدم خير در انباري پشت مغازه اش در آجرفروشي به ما جا داده است.

وظيفه شهرداري جمع آوري متكديان است
مسئول روابط عمومي شهرداري اراك در گفت وگو با خبرنگار ما درخصوص ساماندهي زنان متكدي در شهر مي گويد: تا چند وقت پيش، بحث معتادان بود و حالا متكديان. شهرداري طبق ماده ٥٥ قانون شهرداري ها فقط مي تواند گدايان را جمع آوري كند و اسكان، شناسنامه داركردن و ساماندهي آن ها وظيفه سازمان هاي حمايتي و بهزيستي است «خراجي» با بيان اين كه تيمي متشكل از بهزيستي، شهرداري و نيروي انتظامي در جمع آوري متكديان فعاليت مي كند، مي افزايد: متكدي در يك مقطع جمع آوري و به شهرداري منتقل مي شود كه از آن به بعد سازمان هاي مرتبط بايد در خصوص اسكان اقدام كنند، در غير اين صورت پس از ٢٤ساعت به دليل نبود مكان، مجددا به خيابان بازگردانده مي شوند، وي در خصوص ايجاد گرم خانه مي گويد: در آيين نامه دستورالعمل شهرداري ها دستوري در اين رابطه نيامده است. وي اظهار مي دارد: حتي اگر متكديان سامان يابند با توجه به درآمد بالايي كه اين كار دارد دوباره به تكدي گري بازمي گردند. وي مي گويد: زنان متكدي كه اين روزها در اراك ديده مي شوند از شهرهاي جنوب به اين شهر آمده اند.

بهزيستي مسئول اسكان متكديان نيست
اما مديركل بهزيستي استان مركزي با بيان اين كه بهزيستي مي تواند فقط به متكديان معلول سرويس دهي كند، مي گويد: ستادي براي جمع آوري متكديان در استان تشكيل و وظايف هر سازمان در آن تعريف شده است بهزيستي در رابطه با جمع آوري متكديان هيچ گونه نقشي ندارد بلكه فقط متكديان معلول را حسب نوع معلوليت، اسكان مي دهد. «كاظم صالحي» در رابطه با ساماندهي كودكان، زنان و سالمندان متكدي مي افزايد: اين كار بر عهده كميته امداد امام خميني (ره) و نيروي انتظامي است و ارتباطي به بهزيستي ندارد.

نيروي انتظامي و كميته امداد، عضوي از ستاد هستند
مسئول روابط عمومي و اطلاع رساني معاونت اجتماعي فرماندهي انتظامي هم با اشاره به اين كه نيروي انتظامي فقط عضوي از ستاد جمع آوري متكديان است، به خبرنگار ما مي گويد: در جمع آوري متكديان، شهرداري مي تواند از نظارت اين نيرو استفاده كند «خسروي» مي افزايد: نيروي انتظامي به دليل اين كه تكدي گري جرم نيست دخالتي در اين كار ندارد و در خصوص ساماندهي و اسكان نيز وظيفه اي براي نيروي انتظامي تعريف نشده است از سوي ديگر مسئول كمك رساني نيروها در كميته امداد امام خميني (ره) اراك با بيان اين كه در اين نهاد هر فرد مددجويي از سوي سازمان ها يا نهادها معرفي شده است، دخالت نكردن كميته امداد در اين خصوص را ناشي از تعدد سازمان هاي خدمات رسان مي داند و مي   گويد: اگر شهرداري مسئول جمع آوري متكديان است بايد با تشكيل پرونده حسب اولويت موضوع، افرادي را كه در حيطه كاري اين نهاد است معرفي كند كه تا به حال در اين خصوص موضوعي به كميته امداد ارجاع نشده است. در پيچ و خم كاغذ بازي هاي اداري و خدمات درست تعريف نشده، زناني همچون ام كلثوم و كبري در شهر فراوانند وبچه هايي نيز كه همراه مادر، گدايي مي كنند كم نيستند. تا زماني كه اين افراد مورد حمايت هاي جدي ومالي قرارنگيرند و زمينه اشتغال براي آنان فراهم نشود، علاوه بر زشت شدن چهره جوامع شهري ، مشكلات و آسيب هاي اجتماعي بسياري جامعه را تهديد مي كند. تجربه ساليان اخير ثابت كرد كه جمع آوري و اسكان موقتي چاره معضل تكدي گري نيست. پيش از آن كه كودكان ، زنان، نوجوانان و سالمندان رانده شده از خانواده در دام باندهاي مخوف كه در قالب تكدي گري، فساد و فحشا را ترويج مي دهند بيفتند يارانه ها را بايد به سوي نيازمندان واقعي هدايت و با ايجاد اشتغال، توانمندي آنان را به مسيري هدفمند هدايت كرد.

+نوشته شده در شنبه 20 مهر1387ساعت23:44توسط اکبری | |

چندین سال است که در کشورهای مختلف جهان، حضور جوانان در جنبش حفظ محیط زیست پررنگ‌تر شده است. ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. افزون بر این، بحث محیط زیست در رسانه‌ها نیز جایگاه ویژه‌ای یافته است.

اما براستی این «محیط زیستی» که این همه از آن صحبت می‌شود، چرا ناگهان توجه‌ها را به خودش جلب کرده و همه از خطرهایی می‌گویند که تهدیدش می‌کند؟

 

خانم دکتر منیره مجلسی، استاد دانشگاه شهید بهشتی تهران در رشته‌ی بهداشت محیط زیست، از ایران قدیم می‌گوید و علت افزایش توجه به محیط زیست را اینگونه ارزیابی می‌کند: «برای اینکه مسایل محیط زیست به اندازه‌ی الان مهم نبود. اینقدر گریبان مردم را نگرفته بود. مثلا ۵۰ سال پیش اگر از محیط زیست صحبت می‌شد، مردم چندان توجهی نمی‌کردند، با وجود اینکه در آن موقع هم آلودگی هوا وجود داشت. ولی این مسئله indoor بود. ما در صد سال گذشته هم در ایران indoor airpollution هم داشتیم. مردم در خانه‌هایشان هیزم می‌سوزاندند یا چراغ نفتی داشتند، گازCO حاصل از بخاری باعث کشتن مردم می‌شد که اینها همه همان air pollution بود ولی از نوع outdoor نبود. این ابعاد را نداشت و چون در خانه‌ها اتفاق می‌افتاد، کسی هم به آن توجه نمی‌کرد. جامعه صنعتی نشده بود. الان که کشور توسعه پیدا کرده و صنعتی شده هم indoor و هم outdoor را داریم.»

 

 

رشته محیط زیست در دانشگاه‌های ایران

 

پس با آغاز روند صنعتی شدن، آلوده‌ کردن محیط زیست به بیرون از خانه‌ها گسترش پیدا کرد و به حدی رسید که اکنون زنگ‌های خطر به صدا درآمده است. بخصوص در کشورهای صنعتی دائما از خطری صحبت می‌شود که آیندگان را تهدید می‌کند.  

 

اما آیا نسل آینده خود از بلایایی که می‌تواند با آن مواجه شود، آگاهی دارد؟ آیا جوانان و بخصوص جوانان ایرانی به محیط زیست و مسایل مربوط به آن توجه نشان می‌دهند؟ آیا محیط زیست در عرصه‌ی علمی ایران جایی دارد؟

 

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  به گفته‌ی دکتر مجلسی: «رويكرد جوانان به مسايل محيط زيست خيلى بيشتر از گذشته است، به علت اينكه آنها مى‌دانند كه موضوع محيط زيست منحصر به قشر معينى از جامعه نيست و مسايل محيط زيست مربوط به تمامى اقشار از جمله جوانان است. چون رشته‌هاى محيط زيست در ايران كنونى گسترش پيدا كرده و مى‌دانيم كه براى شروع هر كارى، آگاهى داشتن از آن موضوع اولين قدم است. ما در ایران دانشکده‌ی محیط زیست داریم. ما الان در دو رشته راجع به محیط زیست صحبت می‌‌کنیم. یکی‌ از آنها environmental health یا بهداشت محیط است که مربوط می‌شود به دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور که در این رشته همانطوری که از کلمه‌ی بهداشت برمی‌آید، پیشگیری از آلودگی‌ها و خیلی از درس‌های جانبی مهندسی که مربوط به بهداشت محیط می‌شود و چیزهای دیگر در علوم پزشکی تا حد لیسانس، فوق لیسانس و دکترا. بعد همین دانشجویانی که محیط زیست می‌خوانند، می‌توانند برای فوق لیسانس و دکترا در رشته‌ی محیط زیست ادامه‌‌ی تحصیل بدهند.»

 

پرسش اینجاست که آیا رشته‌ی محیط زیست توانسته توجه جوانان ایرانی را برانگیخته و مثل خیلی از رشته‌های دیگر نظر برگزیدگان کنکور را به خود جلب کند؟

 

سعید کاردار، دانشجوی دوره‌ی دکترای رشته‌ی «مهندسی محیط زیست» در این مورد خوش‌بین است: «رشته‌ی محیط زیست از رشته‌هایی است که اگر هر تعدادی ظرفیت دانشجو داشته باشد، مطمئنا پر می‌شود و از همین آمار می‌شود فهمید که علاقه‌ی جوان‌ها و دانشجوها به این رشته هنوز وجود دارد.»

 

 

علاقه زیاد دختران به تحصیل در رشته محیط زیست

 

مونا محمدی، دانشجوی دوره‌ی کارشناسی رشته‌ی مهندسی محیط زیست، از دلایلی می‌گوید که باعث شد، این رشته را برای تحصیل انتخاب کند: «به خاطر علاقه‌ی زیادی که به محیط اطرافم داشتم، به طبیعت، به حیات وحش. دنبال رشته‌ای می‌گشتم که با روحیاتم جور باشد. من اول گرایش دیگری می‌خوندم، چون محیط زیست زیرشاخه‌ی رشته‌ی منابع طبیعی هست. من اول رشته‌ام، مهندسی منابع طبیعی با گرایش مرتع و ‌آبخیزداری بود که دو سال این رشته را خواندم و احساس کردم، خیلی فنی است و زیاد با روحیاتم جور در نمی‌آید. به همین دلیل این ریسک را کردم و تغییر رشته دادم و محیط زیست را انتخاب کردم و احساس کردم، دقیقا همان چیزی است که می‌خواهم.»

 

به گفته او بیش از ۹۰ درصد از دانشجویان رشته‌ی مهندسی محیط زیست در مقطع کارشناسی را دخترها تشکیل می‌دهند. سعید کاردار نیز در تأيید حرف او متذکر می‌شود: «ظاهرا چیزی که ما می‌بینیم،‌ در این رشته‌ها در مقطع کارشناسی الان بالای ۷۰ تا ۸۰ درصد دانشجویان این رشته را خانم‌ها گرفته‌اند.»

 

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  اما واقعا چرا دخترها به رشته‌ی محیط زیست علاقه‌ی بیشتری نشان می‌دهند. او معتقد است:«شاید علاقه‌ای که خانم‌ها به طبیعت دارند و فکر می‌کنند که محیط زیست مثل طبیعت است. در این رشته خانم‌های موفق در ایران زیاد بودند. یعنی ما اگر بخواهیم تقسیم‌بندی بکنیم، خانم‌هایی که در رشته‌ی محیط زیست آمدند به نسبت موفق‌تر بودند نسبت به سایر رشته‌های هم رده‌ی آن. یعنی اگر رشته‌های پزشکی و مهندسی‌های خیلی تاپ را از رده خارج بکنیم، در رشته‌های هم رده‌ی خودش خانمی که آمده در رشته‌ی محیط زیست، خیلی موفق‌تر بوده تا دوستانی که رشته‌‌های دیگری را انتخاب کردند.»

 

به عقیده‌ی مونا محمدی، با وجود تمامی محدویت‌هایی که در ایران برای اشتغال زنان وجود دارد، زنان توانمند می‌توانند، جایگاه مناسب خود را در اجتماع پیدا کرده و در این زمینه‌ ارتقاء یابند: «می‌دانم که حالا شاید در زمینه‌ی کارهای اجرایی، عملیاتی و پروژه‌ای کمتر از خانم‌ها استفاده بشود، به خاطر محدودیت‌هایی که وجود دارد، ولی در زمینه‌ی کارهای تئوریک، کارهایی که اداری است مشکلی نیست. اگر هر کسی توانایی‌های خود را قبول داشته باشد و خودش را نشان بدهد، حتما از او استفاده می‌شود.»

 

 

توجه جوانان ایرانی به مسایل محیط زیست

 

اما باید پرسید، در جامعه‌ا‌ی مانند ایران که جوانانش با مشکلات متعددی روبرو هستند، جوان چگونه می‌تواند با وجود مشکلات متعددی که با آن روبرو است،  به محیط زیست فکر کند. آیا پرداختن به مسئله‌ی محیط زیست در چنین جامعه‌ای تجمل محسوب نمی‌شود.

 

به گفته سعید کاردار: «شمشیر تیز محیط زیست هنوز در ایران برنده است و به عنوان یک موضوع تجملی دیده نمی‌شود، بلکه به عنوان نیاز روز دیده می‌شود و مبحث آلودگی هوا در تهران از مباحثی است که هر کسی که در شهرهای بزرگ زندگی می‌کند، خودش با آن درگیر است و کسی که در هر کوچک هم زندگی می‌کند، مطمئنا آن را می‌شناسد. روی این اساس می‌شود گفت، که نمی‌توان به آن به عنوان تجمل و ابزار تبلیغاتی نگاه کرد،  بلکه به عنوان نیاز روز جامعه می‌توان به آن نگریست.»

 

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  آیا جوان ایرانی حاضر است، برای حفظ محیط زیست از حیطه‌ی حرف و حتی رفاه خود بگذرد، مثلا به جای استفاده از اتومبیل شخصی‌اش از وسیله‌ی نقلیه‌ی عمومی استفاده کند، آیا حاضر می‌شود از خودش بگذرد.

 

مونا محمدی لزوم فرهنگ‌سازی را به اندازه‌ی وجود وسایل نقلیه‌ی عمومی کافی، مهم می‌داند: «ممکن است یک جوان حوصله‌ی این که با اتوبوس این طرف و آن طرف برود را نداشته باشد، ترجیح بدهد، با اتومبیل شخصی‌اش برود و یا تفریح بکند، ولی ‌آن هم قطعا اگر فرهنگ‌سازی شده و آگاهی و اطلاعات بیشتر شود، آنها هم رعایت کنند. من فکر می‌کنم، اینجا بیشتر مسئله‌ی فرهنگ‌سازی مهم است. بعضی چیزها بخصوص در ایران بنیادین نیست و از پایه مشکل دارد.»

 

مسئولیت این فرهنگ‌سازی بر عهده‌ی کیست؟ به عقیده دکتر منیره‌ی مجلسی قسمتی از این مسئولیت بر عهده‌ی «ان جی‌ او» ها یا سازمان‌های غیر دولتی است که به گفته‌ی او در حال حاضر بیشتر از ۵۰ درصد اعضای آنها را جوانان تشکیل می‌دهند.

 

خانم مجلسی در پاسخ به اینکه اعضای جوان این سازمان‌ها،‌ این فرهنگ‌سازی را برای چه کسانی انجام می‌دهند، می‌گوید: «به جوان‌های دیگر و معمولا به بچه‌هایی که در مدارس هستند. ما الان ان‌جی‌او هایی داریم که اعضای آن جوانند و برای تبلیغ‌‌های زیست‌محیطی به مدارس می‌روند و حتی در حد مهد‌ کودک‌ها پروژه‌هایی گرفتند و این فرهنگ‌سازی را در حد مهد کودک، دبستان، راهنمایی و مقاطع بالاتر انجام می‌دهند. این فعالیت اگر چه گسترده نیست، ولی وجود دارد.»

 

با وجود این به نظر نمی‌رسد که راه برای فعالیت «ان‌ جی او»‌های جوان چندان هم هموار باشد. مونا محمدی که خود دانشجویی جوان است از مشکلاتی می‌گوید که بر سر راه فعالیت «ان‌ جی‌ او»‌های جوان وجود دارد: «حتی من یک NGOیی تأسیس کردم، یک فعالیتی می‌کردیم، ولی متأسفانه چون از طرف مسئولین، از اساتید و مسئولین دانشگاهی گرفته تا مقامات بالاتر، چون آنجوری که باید جدی‌ نمی‌گیرند، یک مقداری آدم دلسرد می‌شود. یعنی فکر می‌کنیم، اگر انفرادی عمل کنیم، شاید بهتر باشد.»

 

خانم دکتر مجلسی که خود عضو انجمن زنان مبارزه با آلودگی محیط زیست است، دولت را به حمایت از سازمان‌های غیر دولتی جوان تشویق می‌کند: «دولت بايد تلاش‌ كند كه ان جو هاي جوان توانمند شوند. تا بتواند حضور موثرشان را در تصميم‌گيري و تصميم‌سازي داشته باشد. دولت بايد تلاش‌ كند كه NGOهای جوان توانمند شوند. تا بتواند حضور موثرشان را در تصميم‌گيری و تصميم‌سازی داشته باشد.»

 

 

نقش رسانه‌ها در بحث‌های محیط زیست

 

رسانه‌ها هم می‌توانند نقش بسزایی در ارائه‌ی تبلیغات زیست‌محیطی داشته باشند. آیا رسانه‌ها در ایران به اندازه‌ی کافی در این زمینه فعالیت می‌کنند؟ دکتر مجلسی در این باره متذکر می‌شود: «نه متأسفانه، البته جدیدا بخصوص برنامه‌های تلویزیونی یک تکانی خورده، ولی اصلا اینطور نیست، می‌توانم به جد بگویم که تا پارسال خصوصا رسانه‌ها هیچ فعالیت مفیدی نکردند، ولی می‌شود امیدوار بود و جای کار دارد، شاید آنقدر که باید و شاید جدی گرفته نمی‌شود، خصوصا از طرف دولت.»

 

Bildunterschrift: Großansicht des Bildes mit der Bildunterschrift:  سعید کاردار نیز به کمبود رسانه‌های تخصصی محیط زیست اشاره می‌کند: «ماهفته‌ای داریم به نام هفته‌ی محیط زیست. در این هفته‌ کل رسانه‌ها بر روی محیط زیست تمرکز می‌کنند یا اگر یک پروژه‌‌ی عمرانی مثلا آزادراه تهران‌ ـ شمال بخواهد لنگ بماند به علت محیط زیست، از جانب رسانه‌های حمله‌ای می‌شود به سازمانی که مانع کار شده. در اینجا کمبود آن رسانه‌ی تخصصی یا «ان جی او» حس می‌شود، که چیزی باشد از دل مردم برخاسته باشد، نظرات مردم را ارجاع دهد که هر رسانه‌ای نتواند هر اظهار نظری بکند تا تحت فشار رسانه‌ها هر تصمیمی گرفته نشود.»

 

مجلات تخصصی هم می‌توانند در زمینه‌ی ایجاد آگاهی‌های لازم نقش‌آفرین باشند. مونا محمدی در مورد تعدد مجلات محیط زیست در ایران می‌گوید: «بیشتر مجلاتی که وجود دارد، از طریق خود «ان جی‌ او» ها است. مثلا مجله‌ی «جنگل و مرتع» که خیلی مجله‌ی معتبری هست، ولی بیشتر به مقوله‌ی فضای سبز و بیابان‌ها می‌پردازد، ولی در زمینه‌ی حیات وحش مجله‌ی تخصصی وجود ندارد، در زمینه‌ی آلودگی‌ها خیلی محدود، حتی بودند بعضی مجلاتی که چند شماره چاپ شد و بعد دیگر منتشر نشد. سازمان حفاظت از محیط زیست مجله‌ی تخصصی دارد که می‌شود گفت، در حال حاضر تنها مجله‌ی معتبری است که می‌توان به عنوان مرجع از آن استفاده کرد. »

 

خانم دکتر مجلسی معتقد است، محیط زیست موضوع همه‌ی اقشار جامعه است و همه باید برای حفظ آن دست به دست هم بدهند: «مشارکت، برای نجات زمین باید فراگیر باشد، نباید فکر کنیم که این کار را فقط باید جوانان بکنند، از او که در کودکستان است تا سالمندان باید در این امر مشارکت کنند. ولی جوان‌های چون توانایی بیشتری دارند و فکرشان بازتر است، باید مشارکتشان جدی‌تر و بیشتر باشد.»

 

 

 

فریبا والیات

+نوشته شده در پنجشنبه 18 مهر1387ساعت13:16توسط اکبری | |

نويسنده: گردآوري : محسن راد

آلودگي هوا مانند هر پديده ديگري داراي پيشينه اي است كه مطالعه آن از ديدگاه متخصصانِ محيط زيست، بخش قابل توجهي از پژوهش هاي كارشناسي را در برمي گيرد. علاوه بر اين، صاحبان مشاغلي چون پزشكان، مسئولان و متوليان شهري، صاحبان صنايع، توليدكنندگان سوخت هاي فسيلي، مسئولان بهداشت محيط و افراد متعدد ديگري كه مستقيم يا غيرمستقيم با آلودگي هوا مسايل آن در ارتباط هستند، آلودگي هوا را از زواياي گوناگون مورد بحث قرار داده و در موارد بسيار راه حلهايي براي اين بلاي فراگير ارائه داده اند.
در مقاله حاضر ضمن مروري بر تاريخچه آلودگي هوا و آثار مخرب آن به نكات متعددي در اين زمينه پرداخته شده و راهكارهايي براي كاهش اين پديده مطرح شده است.
آلودگي هوا را نمي توان مربوط به دوران حاضر و يا يك عصر خاص دانست. حتي قبل از اينكه بشر اوليه موفق به كشف آتش شود، يعني بتواند با برهم زدن دو سنگ »آتش زنه« بر يكديگر و يا ايجاد اصطكاك سريع بين دو قطعه چوب خشك، آتش توليد كند، آلودگي هوا بر اثر دود حاصل از آتش سوزي طبيعي جنگل ها وجود داشته است.
اما آلودگي هاي هوا در اعصار كهن نسبت به طبيعت بكر و دست نخورده آن دوران، بسيار اندك و حتي قابل چشم پوشي بود تا اينكه در اوايل قرن بيستم وبا ورود به دنياي صنعتي، بر اثر كشف زغال سنگ و سوخت هاي فسيلي اشكال تازه اي از آلودگي هوا پديد آمد.
اعدام آلوده كنندگان هوا
در قرن61 ميلادي، فيلسوف رومي به نام سنكا (Seneca) در گزارشي از وضعيت رم مي گفت: »وقتي من از هواي سنگين رم و بوي بد دودكش ها كه مي چرخيدند و بخارات بيماري زا و دوده را به هوا مي ريختند خارج شدم تغييري در حالت خود احساس كردم« وقتي كه آلودگي هوا در كاخ تاتبري (Tutbury Castle) در ناكينگهام براي الينور همسر هِنري دوم غير قابل تحمل بود، تغيير مكان داد.160 سال بعد سوخت زغال سنگ در لندن ممنوع شد، به طوري كه در سال1300 ميلادي ادوارد اول طي صدور فرماني اعلام كرد: »تمام كساني كه صداي مرا مي شنوند آگاه باشند كه اگر به علت سوزاندن زغال مقصر شناخته شوند سر خود را از دست خواهند داد«. در سال1661 جان اِوِلين (John Evelyn) در بروشوري با عنوان فومي فوجيوم (Famifugium) راه حل هايي را براي كاهش آلودگي هاي هوا پيشنهاد كرد كه هنوز بسياري از آنها كاربرد دارند.
مسائل و مشكلات آلودگي در دوران هاي انقلاب صنعتي (از ابتداي قرن بيستم تا سال1925 و از سال1925 به بعد) با يكديگر متفاوت بوده است.
حوادث جهاني آلودگي هوا
از سال1925 به بعد، حوادث نگران كننده اي در رابطه با آلودگي شديد هوا در شهرهاي بزرگ دنيا اتفاق افتاد كه به سه مورد آن اشاره مي كنيم.
حادثه دره ميوز بلژيك: دسامبر1930 حدود60 نفر انسان و تعداد زيادي گاو و گوسفند به علت وجود وارونگي هوا و تراكم آلاينده هاي خروجي از صنايع، سازنده اسيد سولفوريك، شيشه سازي و تهيه روي، تلف شدند. حالت وارونگي حدود5 روز طول كشيد و بيشتر مرگ و ميرها در روزهاي چهارم و پنجم دسامبر گزارش شده است. غلظت So2 هوا طي روزهاي ياد شده تا38 قسمت در ميليون بوده است.
دونورا پنسيلوانيا- آمريكا:31 اكتبر1948 حالت پايداري بر فراز شهر دونورا مستقر شد و تراكم آلاينده هايي كه از صنايع فولاد ناشي مي شد، باعث بيماري6 هزار نفر از جمعيت12 هزار نفري شهر شد كه تعداد زيادي از آنان بستري شدند.
لندن: 5 تا9 دسامبر1952 مه- دود يا اسماگ شهر لندن را فرا گرفت، اين پديده از معروفترين حوادث ناگوار آلودگي هواست. در آن روزها حدود4 هزار مرگ و مير به علت آلودگي هوا گزارش شده است. در اين حادثه نيز تراكم ذرات و انيدريد سولفورو كه به علت پديده وارونگي هوا افزايش يافته بود، علت اصلي مرگ و مير شناخته شده است. در تمامي موارد ياد شده و ساير حوادث مشابه بيشتر قربانيان افراد مسن، بيماران ريوي و اطفال خردسال بوده اند.
اين حوادث و حوادث مشابه در نيويورك، لوس آنجلس، پوزاريكاي مكزيك و غيره منجر به وضع قوانين، مقررات و استانداردهايي شد كه از آن زمان تا به حال چندين بار تجديد شده است.
سابقه قانون گذاري در ايران از سه دهه تجاوز نمي كند. آخرين قانون در سال1374 به تصويب مجلس شوراي اسلامي رسيد كه آيين نامه اجرايي آن پس از5 سال در شهريور1379 به تصويب هيات وزيران رسيد و ابلاغ شد.
منابع آلودگي هوا
منابع انتشار آلاينده هاي هوا را به دو گروه ثابت و متحرك تقسيم
كرده اند. گروه ثابت شامل صنايع، نيروگاهها و مراكز تجاري و مسكوني
مي شوند و منابع متحرك انواع وسايل نقليه از موتور سيكلت تا هواپيما و كشتي را در برمي گيرند.
آلودگي هوا در صنايع هم به علت مصرف سوخت است و هم نوع فرايند، در حاليكه در منابع متحرك آلودگي هوا حاصل احتراق سوخت بوده و به صورت گازهاي آلاينده و يا ذرات، وارد هوا مي شود. مقدار آلودگي توليد شده از منبع را با وزن آلودگي به واحد وزن مواد خام مصرفي يا محصول توليدي بيان مي كنند و به آن »ضريب انتشار« مي گويند.
آثار آلودگي هوا
آثار مضر آلودگي هوا بر سلامت انسان، حيوان، گياهان و همچنين تخريب مواد، موضوع بررسي و مطالعات زيادي بوده است. طي چند دهه اخير مساله باران هاي اسيدي، لايه اوزن و گرمايش زمين و پيامدهاي آن بر اكوسيستم و انسان نيز مورد مطالعه و بحث دانشمندان قرار گرفته است.
A.V. Kneese از كارشناسان برجسته سازمان جهاني بهداشت مي گويد: »در مورد آلودگي هوا، تقريباً در همان وضعي هستيم كه ماهي ها در آب آلوده«. آنجا كه عوامل زيادي در تاثير آلودگي هوا بر سلامت انسان موثرند اثبات آثار آلودگي هوا بر سلامت انسان مشكل خواهد بود. با اين حال، اطلاعات زيادي وجود دارد كه مي توان به آنها استناد كرد.
مطالعات اپيدميولوژي در جريان حوادث ناگوار لندن، دونورا و غيره، مطالعات انجام شده در محيط هاي كار و همچنين مطالعات روي حيوانات آزمايشگاهي، بسياري از آثار نامساعد آلودگي هوا بر سلامت انسان را به خوبي نشان مي دهد. در اين موارد به طور عمده غلظت هاي غيرمعمول آلودگي مطرح بوده اند. در سال هاي اخير نيز مطالعاتي در بعضي از شهرهاي بزرگ و آلوده انجام گرفته است كه بر اساس آنها به روابطي بين غلظت آلودگي (ميزان ذرات معلق) و ميزان مرگ و مير دست يافته اند.
تعريف آلودگي هوا و تقسيم بندي آن
آلودگي هوا مانند هر پديده ديگر، داراي تعاريف گوناگوني است.بر اساس ساده ترين تعريف، آلودگي هوا عبارتست از وجود يك يا چند ماده آلوده كننده در هواي آزاد به ميزاني كه در مدت زمان معين بتواند كيفيت هوا را به ضرر انسان، حيوان، گياه و اشياء تغيير دهد.
در حال حاضر، تهران و چند شهر بزرگ ايران از جمله اصفهان، مشهد، شيراز و برخي ديگر از شهرهاي كوچكتر در معرض آلودگي هوا (با درجه هاي متفاوت) هستند كه در موارد متعدد به نقطه اوج خطر مي رسد.
در يك تقسيم بندي كلي، آلوده كننده هاي هوا با توجه به منبع توليد و انتشار، در دو دسته طبيعي و مصنوعي تعريف مي شوند. آلوده كننده هاي طبيعي مانند آتش فشانها، گردوغبار حاصل از فرسايش طبيعي، گرده افشاني گياهان و گازهاي حاصل از فساد و تخمير مواد آلي هستند. اما منشاء آلوده كنندگان مصنوعي، وسايل نقليه، صنايع، واحدهاي تجاري و خدماتي است كه در اين بخش آلودگي هاي ثانويه نيز بوجود مي آيد، زيرا برخي از مواد آلوده كننده پس از ورود به هوا با مواد ديگر تركيب شده و به مواد زيانبار جديدي مانند »ازن« و »مه-دود« تبديل مي شوند كه به آنها آلوده كنندگان ثانويه گفته مي شود.
شرايط جغرافيايي نيز در شهرهايي مانند تهران باعث بوجود آمدن پايداري هوا و »اينورژن« مي شوند كه آلودگي هوا را تشديد مي كند.
راه چاره چيست؟
كاهش آلودگي هوا نيازمند يك حركت همگاني است كه مشاركت هماهنگ مردم و دست اندركاران را به طور مستمر مي طلبد. در اينجا به برخي از راهكارهاي كاهش آلودگي هوا اشاره مي كنيم:


آموزش حفظ محيط زيست، اعتلا و ارتقاي فرهنگ زيست محيطي جامعه، محدوديت استفاده از تردد اتومبيل هاي شخصي در خيابانها و توسعه وسيله نقليه عمومي، عدم تمركز كارهاي اداري در پايتخت، افزايش سرانه فضاي سبز، انتقال صنايع و كارخانجات و كارگاه هاي آلاينده هوا به خارج شهر، گسترش فرهنگ استفاده از مترو، تبديل سوخت بنزين به گاز طبيعي، به حداقل رساندن توليد زباله، ايجاد آب نما و فواره براي جذب گردوغبار، ارزيابي محيط زيستي تمامي طرحهاي عمراني و توسعه شهري، استفاده از بنزين بدون سرب، نصب *****هاي مخصوص براي جلوگيري از انتشار دود و گردوغبار در كارخانه ها، ايجاد كمربند سبز در اطراف شهرها، معاينه فني اتومبيل ها هر سه ماه يكبار و تعويض اتومبيل هاي فرسوده با اتومبيل هاي جديد از عوامل كاهش آلودگي هوا هستند.
در همين زمينه كارشناسان توصيه هاي ديگري به شرح زير دارند:
پرهيز از گاز دادن اتومبيل هنگام خاموش كردن آن، تنظيم باد
لاستيك هاي اتومبيل به طور استاندارد كه موجب كاهش مصرف سوخت مي شود، خاموش كردن وسايل نقليه عمومي در توقفگاه هاي عمومي. همچنين توجه و رعايت دستورالعمل زير در كاهش هرچه بيشتر آلودگي تاثير فراواني خواهد داشت. براي گرم كردن خودرو چند كيلومتر اول را به آهستگي و در دنده پايين رانندگي كنيد. از ساسات فقط براي روشن كردن خودرو استفاده كنيد. تعويض زودهنگام روغن موتور موجب اتلاف سرمايه ملي و هدر دادن وقت و هزينه شخصي مي شود و به همين دليل سالانه دويست ميليون ليتر روغن توليدي هدر مي رود، بنابراين در تعويض به موقع روغن دقت لازم را به كار بريد. بايد توجه داشته باشيد كه باز كردن ترموستات خودرو موجب افزايش مصرف سوخت و آلودگي هوا مي شود. همچنين سرعت بيشتر، مصرف سوخت را بيشتر مي كند. سرعت زياد و ترمز ناگهاني، مصرف سوخت را تا50 درصد افزايش مي دهد. قبل از حركت براي سفرهاي درون شهري كارهاي خود را مشخص و رديف كنيد. انتخاب مسيرهاي كوتاه و كم ترافيك موجب صرفه جويي در وقت، هزينه شخصي و كاهش ترافيك و آلودگي مي شود. تهويه مستمر و استفاده بيشتر از گلدان و گياهان زينتي در منازل در كاهش آلودگي موثر است.
ديدگاه كارشناسان و صاحبنظران
در پايان اين گزارش از نظريات و ديدگاههاي برخي از سازمانها و كارشناسان در بحث آلودگي هوا و مسايل مربوط به آن آگاه مي شويم:
- پايگاه اطلاع رساني شهرسازي و معماري: افزايش غلظت آلاينده ها در هواي تهران در پاييز سال جاري از سوي اغلب كارشناسان محيط زيست بزرگترين زنگ خطر براي تهران در سالهاي اخير است.
- ممكن است شهروندان تهراني، به دليل غلظت بالاي آلاينده ها و پديده »اينورژن« خانه نشين شوند.
- محبوبه كمالي، كارشناس محيط زيست: سالانه7 ميليارد دلار خسارت آلودگي هوا در ايران است.
- فرهاد دبيري، صاحب نظر در قوانين محيط زيست: ريشه اصلي مشكلات در بي نتيجه ماندن طرح و برنامه هاي موجود براي مواجهه با آلودگي هوا، اجرا نشدن قانون است.
- دكتر منوچهر مكارم، متخصص بيماري هاي تنفسي: بيماري آسم از پيامدهاي اصلي استنشاق هواي آلوده است.
- يوسف رشيدي، مديرعامل شركت كنترل كيفيت هوا: در شهرهاي بزرگ جهان كه مشكل وارونگي دما وجود دارد، شروع به كار مدارس و ادارات در پاييز و زمستان ديرتر از ساعات »اينورژن« است. با تنظيم صحيح ساعات كار مدارس، بانكها، ادارات و اصناف، آسيب هاي آلودگي هوا به ويژه در مواقع بروز اينورژن كاهش مي يابد.

منابع:
- دكتر منصور غياث الدين، دانشگاه علوم پزشكي تهران
www.elibhbi.ir
- ليلا صادق پور، پايگاه اطلاع رساني و شهرسازي و معماري
www.uan.ir
- صغري رجب بلوكات
www.bmsu.ac.ir
- روزنامه همشهري،26 آبان79-26 آذر83 و26 مهر84 (مهرداد مشايخي)
- روزنامه ايران،29 مرداد82 (رضا خسروي زنجاني)

+نوشته شده در دوشنبه 15 مهر1387ساعت12:21توسط اکبری | |

مدتی پیش بحثی در یکی از برنامه های تلویزیونی آلمان مطرح شده بود که وجدان های خفته را بیدار می کرد. این بحث حول یک سوال دور می زد: (( اگر انسان بر روی زمین وجود نداشت زمین چگونه می بود؟)) به عقیده خیلی ها در این صورت زمین بکر و آسمان آبی بود . آبها سالم و حیوانات از حق گذراندن زندگی طبیعی شان برخوردار بودند. این ما انسانها بودیم که با زندگی مان بر زندگی و حیات بسیاری از موجودات خط بطلان کشیدیم. این را باید به کودکانمان آموزش دهیم تا که شاید نسل آینده نسلی آگاه از خطاهای خود باشد و فاجعه بیش از الان پیش نرود. دقیقن از کودکی می شود به یک کودک 3 یا 4 ساله یاد داد وقتی خوراکی را می خورد آشغال آن را کجا بیندازد. از همان سن می شود به او یاد داد که در رابطه با زباله ها باید چگونه رفتار کرد یا اینکه در مورد حیات وحش و اینکه آن هم بخشی از محیط زیست است. همیشه نباید بچه ها را از این ترساند که همه حیوانات خطرناک و درنده اند و باید از آنها بترسی.

پژوهشگران معتقدند بهترین شیوه نهادینه کردن عادت های مثبت آموزش این عادت ها از دوران کودکی است و اگر آموزش درباره حفظ محیط زیست هم از کودکی آموزش داده شود این باور کودک را موظف می کند تا از یگانه زیستگاهی که در آن زندگی می کند به بهترین شکل مراقبت کند.

می توانیم با آموزش نکاتی ساده و عملی مانند نکات زیر به کودکان روش های حفاظت از محیط زیست را به آنها آموزش دهیم.

-       استفاده بهینه از کاغذ: می توانی منخستین آموزش ها را از زمانی که کودکان قلم به دست می گیرند و شروع به نقاشی می کنند به آنها آموزش دهیم. برای کودک توضیح دهیم مدادی که با آن نقاشی می کند چگونه ساخته می شود و او می تواند با استفاده بهتر از مداد رنگی ها و نتراشیدن بیهوده آنها به حفاظت از جنگل و درختان کمک کند. همچنین علاوه بر دفتر نقاشی که برای او می خریم برگه های باطله ای که یک روی آنها سفید و قابل استفاده است را کنار مداد رنگی های کودک قرار دهیم تا برای نقاشی از این برگه ها هم استفاده کند و برای او توضیح دهیم که با استفاده از این کاغذ ها می تواند مانع قطع درختان برای تولید کاغذ شود.

-       زباله های بازیافتی را جدا کنیم:با جمع آوری وسایل دور ریختنی منزل و یا وسایل شخصی کودکان و استفاده مجدد از آنها مساله بازیافت را به او آموزش دهیم. مثلا می توانیم با کمک کودکان قوطی های نوشابه را جمع آوری کنیم آنها را شسته و با بریدن در آنها از این قوطی ها جا قلمی برای روی میز تحریر کودکان و یا گلدان درست کنیم.

-       بازی با طبیعت: کودک را با روش های مختلف با طبیعت و وجود موجودات مختلف در طبیعت آشنا کنیم. مثلا هنگام بارش باران ظرف های خالی را در حیاط قرار دهیم تا آب باران داخل آن جمع شود سپس از کودکان بخواهیم که با آب باران جمع شده در این ظرف ها گلدان های منزل را آبیاری کند این آزمایش به صورت ساده جمع شدن آب باران در دریاها و اقیانوس ها را به کودک نشان می دهد.

-       حفاظت از انرژی: در هنگام پخش برنامه مورد علاقه کودک تلویزیون را از برق بکشید و در جواب اعتراض او توضیح دهید که اگر از انرژی برق یا هر انرژی دیگری بی رویه استفاده کنیم هنگام نیاز ضروری به آن انرژی در اختیار ما نخواهد بود و دوباره تلویزیون را روشن کنید تا لذت دوباره داشتن برق و تماشای تلویزیون در ذهن او بماند.

درباره انواع انرژی و روش های تولید آن برای کودک توضیح دهید.

-       گردش علمی: هفته ای یک بار گردش علمی ترتیب دهید یا اینکه در برنامه های تفریحی خانواده آموزش های علمی به طور غیر مستقیم را هم بگنجانید.

-       دانه بکاریم: برای آنکه کودک مفهوم حفاظت از خاک و آب را به درستی دریابد با کاشتن سبزی یا دانه هایی مثا آفتابگردان او را با مراحل رشد گیاه و نیاز گیاه به خاک خوب و آب سالم و نور خورشید و... آشنا کنیم و برای درک بهتر او بهتر است یک نمونه کوچک را با خاک نامناسب ( مثل خاک آغشته به نفت) یا آب ناسالم رشد دهیم تا کودک به خوبی تاثیر آلودگی بر گیاهان را ببیند.

مطالعه: با خرید کتاب های علمی درباره طبیعت _ حیات وحش _ حفاظت از محیط زیست _ زباله ها و... کودکان را به طور غیر مستقیم به سوی آشنایی با مفاهیم علمی و شیوه های حفاظت از محیط زیست سوق دهیم.

+نوشته شده در چهارشنبه 10 مهر1387ساعت21:35توسط اکبری | |

منشور اخلاقی موسسه زیست محیطی کیمیای سبز تدوین شد:

 

 

_ اتکا به سر منشا خلقت و آفرینش

 

_ در حفظ نظم محیط اطراف خود خواهیم کوشید چون نظم و انضباط نشانگر شخصیت ایمان و اعتقاد به خدمت صادقانه است.

_ در هر شرایطی اصول اخلاقی و صفات معنوی بایستی حاکم باشد.

_ رعایت ادب و بردباری و عدالت و انصاف رمز بقا و موفقیت ممی باشد.

_ نیروهای داوطلب به صورت ثابت و دائمی در اختیار موسسه نمی باشند و بر اساس خواست و تمایل شخصی خود که هم راستا با رسالت موسسه می باشد تخصص و نیروی کار خود را در اختیار سازمان قرار می دهند.

_ همکاری نیروهای داوطلب عموما رایگان بوده و داوطلبان در ازای این همکاری خواستار هیچ پاداش یا حق الزحمه از سازمان نمی باشند.

_ ما احساس مسئولیت اجتماعی می کنیم و برابر همه افراد جامعه حتی نسل آینده چنین احساسی داریم.

_ پرهیز از هرگونه قوم و نژاد پرستی و نگاهی یکسان به نوع بشر و احترام و مراقبت نسبت به داشته ها و ثروت های انسانی همانند محیط زیست.

_ ما متعهد به حفظ محیط زیست و کاهش آلاینده ها هستیم.

_ ترویج دغدغه اخلاق حفاظت از محیط زیست.

_ حمایت و همکاری با گروهها و انجمن هایی که به نفع محیط زیست فعالیت می کنند.

_ استفاده نکردن از حقوق محیط به نفع شخصی و به نفع سازمان.

_ تبیین و تثبیت حق زیست محیطی مردم و کوشش برای تحقق آن.

 

+نوشته شده در دوشنبه 1 مهر1387ساعت13:7توسط اکبری | |